خاك نسوز (گل آتشخوار)

خاك نسوز (گل آتشخوار)

خاك نسوز يك ماده نسوز سيليسي است كه pH اسيدي دارد، رطوبت مي‌پذيرد و به‌خوبي به قالب در مي‌آيد تا در دماي بالا پخته شود و سخت گردد. نقطه‌ ذوب آن بالاتر از 1420 درجه سلسيوس و مرتبه آذرسنجي آن حدود 15 است.

خاك نسوز اساساً از كائولينيت با مقدار متغيري از Fe2O3 TiO2, SiO2, CaOتشكيل مي‌شود و به‌طور تقريبي داراي 45 درصد آلومين و 54 درصد سيليس است و به‌هنگام پختن تا حدود 10 درصد انقباض پيدا مي‌كند.

خاك نسوز، بيشتر در بخش‌هاي زيرين رگه‌‌هاي زغالي يافت مي‌شود و نسوز‌ها در اين نوع معادن داراي آهن كمتري است، زيرا به‌علت وجود اسيد‌هاي هوميك آهن آزاد مي‌شود و از محيط بيرون مي‌رود و تركيبات قليايي فلدسپات‌ها نيز به‌صورت محلول در مي‌آيد و درون خاك نسوز باقي مي‌ماند. خاك نسوز بيشتر در رسوبات آب شيرين يافت مي‌شود.

ويژگي مهم بسياري از خاك‌هاي نسوز قابليت خميري شدن يا قابليت جذب آب و تشكيل توده‌اي خميري است كه بتواند به‌راحتي به‌شكل دلخواه قالب‌گيري شود. خمير شوندگي خاك در اثر پخته شدن از ميان مي‌رود و رنگ خاك نسوز از زرد نخودي تا خاكستري تغيير مي‌كند.

خاك‌هاي نسوز پلاستيك و نيمه‌پلاستيك از نظر ويژگي‌هايي نظير پلاستيسيته، نسوزندگي و استحكام پيوند متغيرند، با افزودن مقدار كافي آب به آنها به‌صورت توده‌اي پلاستيك در آمده و قابل كار كردن مي‌شوند، انواع مرغوب آن داراي E.C.P 26 تا 33 است و عموماً مقدار كمي ناخالصي آهن و عناصر قليايي دارند.

کانی تالک

 

 تالک

تالك سيليكات منيزيم آبدار است اين كاني در طبيعت به طور كلي در سنگ هاي دگرگوني يافت مي شود . تالك در شرايط مناسب در دگرگوني همبري نوع متازوماتيزم و دگرگوني ناحيه اي تشكيل مي شود . تركيب شيميايي تالك و كاني هاي همراه آن شامل سرپانتين ،كلريت ،آنتوفيليت ،ترموليت ،ديوپسيد ،دولوميت و كلسيت مي باشد .نگاه اجمالي :در دگرگوني همبري توده هاي نفوذي غني از محلول هاي ماگمايي ضمن نفوذ در سنگ هاي كربناته غني از منيزيم (دولوميت)موجب تشكيل اسكارن منيزيم دار مي شود . تالك از كاني هاي مهم اسكارن هاي منيزيم دار است و در دگرگوني هاي ناحيه اي سنگ هاي مافيكي ،اولترامافيكي و دولوميت ها در دگرگوني ناحيه اي حرارتي پايين تا متوسط موجب تشكيل تالك شيست مي شود كه مهمترين منبع تالك به شمار مي رود . بيشتر تالك دنيا از تالك شيست و سنگ هاي سرپانتيني شده بدست مي آيد .مصارف مهم تالك :كاغذ سازي 42% پلاستيك 2/9% سراميك 21% رنگ سازي 5/8% پوشش بام 4/5% دارويي 2% لوازم آرايشي 2%و همچنين در لاستيك ،خوراك دام ،كنترل آلودگي ،پوشش و كشاورزي كاربرد دارد .كاغذ سازي:از تالك در سه مرحله مي توان استفاده كرد :پركننده ،كنترل ناهمواري،روكش .همانطور كه مي دانيد 42%تالك توليدي جهان در كاغذ سازي به مصرف مي رسد ،بخش اعظم تالك در كاغذ سازي به عنوان ماده پركننده استفاده مي شود . ميزان تالك مصرفي در صنعت كاغذ سازي در سال 1994بالغ بر 7/2 ميليون تن گزارش شده است . در آمريكا به دليل فراواني كائولن مورد نياز براي صنعت كاغذ سازي مصرف كائولن در اين صنعت بيشتر از تالك بوده در صورتي كه در اروپا مصرف تالك بيشتر است .مزاياي استفاده از تالك به جاي كائولن به عنوان پركننده عبارتند از :بهبود حالت نرمي،تخلخل ،ماتي،شايش و انديس زردي .از تالك به دليل شكل صفحه اي و شفافيت بسيار خوب به عنوان روكش كاغذ استفاده مي شود ،استفاده از تالك به عنوان روكش موجب ويژگي هايي در كاغذ مي شود كه عبارتند از :گلاسه ،نرمي ،كاهش اصطكاك و افزايش كيفيت چاپ . استفاده از تالك و يا كائولن به عنوان روكش بستگي به قيمت اين دو نوع ماده معدني دارد . بيش از 90 درصد تالك استفاده شده در آمريكاي شمالي در كاغذ سازي به منظور كاهش ناهمواري و كاهش چسبندگي است . ميزان توليد تالك دنيا در سال 1994 بالغ بر 41/6 ميليون تن گزارش شده است و توليد جهاني تالك در 1995به 08/8ميليون تن افزايش يافته است و و اين روند نيز همچنان رو به تزاييد است .