بزرگ‌ترين معدن طلاي ايران در كش و قوس فعال‌سازي

معدن طلاي ساري‌گوني در استان كردستان كه برخي از آن به عنوان بزرگترين معدن طلاي ايران ياد مي‌كنند، همچنان در كش و قوس براي ادامه فعاليت است.

. به گزارش ايسنا، در حالي كه معاون امور معدني و صنايع معدني وزارت صنايع و معادن تاكنون بارها بر نبود هيچ‌گونه مشكلي در زمينه حضور شركت‌هاي خارجي براي فعاليت در معدن طلاي ساري‌گوني تاكيد كرده، اما تاكنون اين وزارتخانه پاسخ روشني براي ادامه فعاليت‌هاي معدني در پروژه معدن طلاي ساري‌گوني ارايه نكرده است. بر اين اساس در آ‌خرين جلسه‌اي نيز كه با محوريت معدن طلاي ساري‌گوني در وزارت صنايع و معادن تشكيل شد، بار ديگر شركت چيني زيجين به عنوان جانشين ريوتنتو براي ادامه فعاليت در معدن ساري‌گوني معرفي شد كه در نهايت نيز قرار شد، وزارت صنايع و معادن در اسرع وقت نظر خود را در خصوص حضور اين شركت در پروژه ساري‌گوني اعلام كند. با اين وجود محمد مسعود سميعي‌نژاد - معاون امور معدني و صنايع معدني وزارت صنايع و معادن - چند روز پيش تاكيد كرد كه در صورت ادامه توقف فعاليت‌ها در معدن طلاي ساري‌گوني، مجري اين پروژه سلب صلاحيت خواهد شد؛ اين در حاليست كه تاكنون وزارت صنايع و معادن از اعطاي مجوز بهره‌برداري براي اين پروژه معدن طلاي ساري‌گوني خودداري كرده است. در واقع چند سال پيش شركت ريوتينتو فعاليت‌هاي اكتشافي در معدن ساري‌گوني را به پايان رساند و پس از منصرف شدن از ادامه حضور در اين پروژه قصد داشت جايگزيني براي خود معرفي كند كه اين فرآيند تاكنون به طول انجاميده است. هرچند تاكنون شركت چيني زيجين به عنوان جدي‌ترين گزينه براي ادامه فعاليت در معدن طلاي ساري‌گوني از سوي ريوتينتو معرفي شده است، اما اين شركت چيني تاكنون نتوانسته نظر مسوولان ايراني را جلب كند. در همين زمينه سال گذشته معاون وزير صنايع و معادن در گفت‌وگو با ايسنا صلاحيت شركت زيجين را براي فعاليت در معدن طلاي ساري‌گوني مورد تاييد قرار نداد و گفت كه شركت‌هاي ايراني معتبرتر از اين شركت چيني نيز براي حضور در فعاليت‌هاي معدني مانند معدن طلاي ساري‌گوني وجود دارند. از سوي ديگر برخي كارشناسان معتقدند كه سرنوشت معدن طلاي ساري‌گوني و بسياري از پروژه‌هاي معدني ديگر كشور به نهايي شدن و ابلاغ قانون جديد معادن بستگي دارد. در قانون جديد معادن كه مراحل پاياني بررسي خود را طي مي‌كند، به چگونگي جذب سرمايه‌گذاري خارجي در حوزه معادن و صنايع معدني نيز اشاره شده است. اما در شرايطي كه به گفته بسياري از كارشناسان، ايران جزو يكي از چند كشور معدني دنيا به شمار مي‌رود، ولي در جذب سرمايه‌گذاري‌هاي خارجي نتوانسته فعاليت چشمگيري داشته باشد.

اکتشاف ذخاير جديد طلادر ايران

مدير ژئومتيكس سازمان زمين شناسي خبر داد: اكتشاف ذخاير جديد طلا در پهنه سنندج- سيرجان

خبرگزاري موج: مدل سازي و اكتشاف ذخاير جديد طلا در پهنه سنندج- سيرجان و كمان ماگمايي اروميه- دختر در ارتباط با تكوين نئوتتيس از برنامه هاي آتي سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني در مديريت ژئومتيكس است.

به گزارش خبرنگار موج، وحيد فتوتي مدير ژئومتيكس سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني ايران، در تشريح برنامه هاي آتي اين مديريت با بيان اين مطلب اظهار داشت: از سال 1994 تا 2005 ميلادي كشورهايي همچون آمريكا، كانادا، استراليا، برخي كشورهاي اروپايي و آسيايي با اجراي طرح هاي مشابه اقدام به اكتشاف كانسارهاي كشف نشده بر اساس تيپ هاي كاني زايي كرده اند كه نتيجه آن دسترسي به ذخاير جديد فراواني بوده است كه كشور ما نيز در اين رابطه عمل خواهد كرد.

وي افزود: همچنين بررسي هاي دورسنجي شامل داده هاي رادار، اسپات و استر به ميزان 50 هزار كيلومتر مربع برنامه از يگر برنامه هاي اين سازمان است.

وي ادامه داد: تفسير داده هاي فراطيفي برداشت به ميزان 17 هزار كيلومتر مربع و استاندارد سازي و ورود اطلاعات مكاني به وسعت نيمي از پهنه كشور به تفكيك استاني در سيستم فراگير مديريت اطلاعات مكاني جزء ديگر برنامه هاي مديريت ژئومتيكس سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني است كه در آينده نزديك عملياتي خواهد شد.

مدير ژئومتيكس سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني با اشاره به اينكه برداشت داده هاي ژئوفيزيك هوايي به ميزان 100 هزار كيلومتر خطي در استان هاي فارس، خراسان رضوي و يزد نيز از برنامه هاي اين مديريت است، تصريح كرد: در اين مورد تفاهم نامه اي به ميزان دو ميليون كيلومتر خطي منعقد شده كه در صورت انجام حمايت هاي لازم قابل اجرا است.

 

 

توليد زغال‌سنگ چين افزايش يافت

ايسنا: توليد زغال‌سنگ چين در چهار ماهه نخست سال جاري ميلادي 6.8 درصد افزايش يافت.

بر اساس اعلام انجمن صنايع چين توليد زغال‌سنگ اين كشور در چهار ماهه اول سال 2009 ميلادي با 6.8 درصد رشد به 827 ميليون تن رسيد.

اما در شرايطي كه بحران مالي جهاني تقريبا اغلب صنايع جهان را دستخوش ركود كرده است، به نظر مي‌رسد وضعيت صنعت زغال‌سنگ چين چندان بد هم نبوده است.

در همين حال حتي حذف برخي از معادن با ظرفيت توليد پايين‌ نيز نتوانسته روي توليد زغال‌سنگ چين تاثير منفي بگذارد.

حدود 70 درصد از كل 80 هزار معدن زغال‌سنگ چين جزو معادن كوچك محسوب مي‌شوند.

به گزارش شين‌هوا، چين 24 گروه معدني زغال‌سنگ داشته كه هر يك از آن‌ها ظرفيت توليد سالانه بيش از 10 ميليون تن زغال‌سنگ را دارند.

 

رشد توليدات صنايع معدني در فروردين امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته

: گزارش عملكرد بخش معدن و صنايع معدني حاكي است كه توليدات اين بخش در كشور طي فروردين امسال نسبت بهگزارش پايگاه اطلاع‌رساني وزارت صنايع و معادن، به نقل از معاون معدن و صنايع معدني، بر اين اساس طي فروردين امسال يك ميليون و 4 هزار تن فولاد خام و يك ميليون 112 هزار تن محصولات فولادي در كشور توليد شده است. در زمينه آلومينيوم نيز طي فروردين امسال بالغ بر 23 هزار و 780 تن از اين محصول توليد شده است كه نسبت به مدت مشابه سال گذشته 22 درصد رشد نشان مي‌دهد. 

اين گزارش مي‌افزايد: در ماه گذشته 16 هزار و 820 تن آلومينا در كشور توليد شد كه نسبت به مدت مشابه پارسال نشانگر رشد قابل ملاحظه‌اي بالغ بر 41 درصد بوده است. 

در حوزه كنسانتره زغال‌سنگ نيز طي فروردين امسال بالغ بر 134 هزار و 470 تن توليد صورت گرفته است كه نسبت به مدت مشابه سال 87 بيش از 78 درصد افزايش توليد را نشان مي‌دهد. 

توليد مس كاتد در كشور نيز در فروردين امسال 17 هزار و 570 تن و توليد سنگ‌آهن يك ميليون و 738 هزار تن اعلام شده است. 

دفتر صنايع معدني نيز در گزارشي، ميزان توليد سيمان در فروردين 88 را بالغ بر 2 ميليون و 889 هزار تن اعلام كرد. 

در اين گزارش همچنين درخصوص ميزان توليد ساير صنايع معدني اعلام شده است: ميزان توليد كاشي و سراميك در فروردين امسال نيز با 12 ميليون و 234 هزار مترمربع، در مقايسه با مدت مشابه 87 بيش از 5 درصد رشد توليد داشته است فروردين سال گذشته رشد مناسبي داشته است. 

توليد آلومينيوم كشور در فروردين‌ماه 22 درصد افزايش يافت

ميزان توليد آلومينيوم در كشور در فروردين‌ماه سال جاري در مجموع به 23 هزار و 776 تن رسيد كه در مقايسه با ماه مشابه سال گذشته 22 درصد افزايش داشت. 

به گزارش روابط عمومي سازمان توسعه و نوسازي معادن و صنايع معدني ايران(ايميدرو)، در مدت ياد شده، شركت ايرالكو 14 هزار و 300 تن و شركت المهدي 9 هزار و 476 تن آلومينيوم توليد كردند كه توليدات آنها در مقايسه با ماه مشابه سال قبل به ترتيب 27 و 16 درصد افزايش نشان داد. 

همچنين ميزان صادرات آلومينيوم توسط شركت‌هاي ايرالكو و المهدي در فروردين‌ماه امسال به ترتيب برابر با شش هزار و 498 تن و هشت هزار و 232 تن بود كه به لحاظ وزني به ترتيب 34 و 37 درصد رشد داشت. 

لازم به ذكر است، ميزان توليد آلومينيوم در كشور در سال گذشته 248 هزار تن بود. 

گزارش مديريت توسعه و راهبري سيستم‌هاي ايميدرو حاكي است: در فروردين‌ماه امسال، ميزان توليدات واحد آلوميناي ايران در بخش توليد هيدرات آلومينيوم 28 هزار و 602 تن، آهك 10 هزار و 666 تن و پودر آلومينا 16 هزار و 825 تن بود. 

در مدت مذكور ميزان فروش داخلي شركت ايرالكو 6 هزار و 491 تن به ارزش 105 ميليارد و 521 ميليون ريال بود كه نسبت به ماه مشابه سال قبل از نظر وزن و ارزش به ترتيب 408 و 163 درصد افزايش داشت. 

همچنين ميزان فروش داخلي شركت المهدي در ماه نخست سال جاري برابر با 2 هزار و 872 تن به ارزش 43 ميليارد و 17 ميليون ريال بود. 

ميزان فروش داخلي واحد آلوميناي ايران نيز در ماه مورد گزارش شامل فروش 9 هزار و 795 تن آلومينا به ارزش 23 ميليارد و 620 ميليون ريال و آهك به ميزان 182 تن به ارزش 45 ميليون ريال بود.

خروجي بزرگترين توليدكننده سنگ‌آهن جهان امسال 25 درصد كاهش مي‌يابد

معدن و توسعه: شركت عظيم معدني برزيل «واله»، توليدات سنگ‌آهن خود را در سال جاري با متوقف كردن توليد كاني‌هاي بي‌كيفيت و بستن واحدهاي توليد پرهزينه 25 درصد كاهش مي‌دهد. 

به گزارش رويترز، ميشل ژو، رئيس اين كمپاني در چين گفت: توليدات سنگ‌آهن واله در سال جاري 25 درصد كمتر از سال قبل خواهد بود. 

شركت واله بزرگترين توليدكننده سنگ‌آهن جهان سال گذشته نيز توليدات خود را 10 درصد و يا به عبارتي 30 ميليون تن كاهش داده بود. 

ژو گفت: شركت مطبوعش كاملا از سيستم موجود براي معامله سنگ‌آهن برمبناي قيمت پايه تواقفي كه از سوي واله و رقيبان استراليايي‌ آنها يعني بي‌اچ‌پي بيليتون و ريوتينتو نيز مورد استفاده قرار مي‌گيرد حمايت مي‌كند. اين روش قيمت‌گذاري مخالفاني نيز در بازار دارد كه سعي در جايگزين كردن روش‌هاي ديگر مي‌كند. 

وي گفت: سوال ما اين است: گزينه مورد نظر فولادسازان چيني چيست؟ اگر ما از روش قيمت‌گذاري پايه استفاده نكنيم، چه گزينه‌هاي ديگري داريم؟ 

وي با گفتن اين موضوع كه از سال 2003 به اين سو متوسط قيمت‌هاي بازار نقدي سنگ‌آهن 26 دلار در هر تن بالاتر از قيمت پايه واله بوده است از سيستم قيمت‌گذاري موجود دفاع كرد.

احتمال توقف طرح‌هاي ذخيره‌سازي آلومينيوم در چين

معدن و توسعه: احتمالا دفتر دولتي ذخاير چين (SRB) قبل از برگشت به بازار براي خريد آلومينيوم اوليه بيشتر، منتظر سقوط قيمت‌ها خواهد شد.

به گزارش متال بولتن، اين دفتر حدودا 590 هزار تن از يك ميليون تن برنامه‌ريزي شده خود را خريده است اما ممكن است در شرايطي كه قيمت‌ها در سطحي باشد كه توليد و اشتغال را تهديد نكند، خريد خود را متوقف كند. زماني‌كه قيمت‌هاي آلومينيوم به 1756 دلار در هر تن يا كمتر برگردد، SRB به بازار برخواهد گشت. 

در آن سطح قيمت واحدهاي ذوب نمي‌توانند امرار معاش كنند و شايد بهره‌برداري‌هاي خود را متوقف كرده و كارگران خود را بيكار كنند. 

قيمت نقد آلومينيوم چين در روز 21 آوريل هر تن 13400ـ13300 يوان بود كه به‌طور متوسط 1080 يوان پايين‌تر از هفته قبل است چون با واردات بالاتر تا حدي از آثار كمبود كاسته شده است. 

تاجري مي‌گويد: ما پيش‌بيني مي‌كنيم زماني‌كه ضروري باشد SRB به فكر خريد 410 هزار تن ديگر نيز باشد اما در حال حاضر زمان خوبي براي انبار كردن نيست چون قيمت‌ها در آن حد پايين نيست و عملكرد واحدهاي ذوب آلومينيوم نيز خوب است و در مقطع كنوني نيازي به كمك‌هاي دولتي براي فرار از بحران ندارند. 

دست‌اندركاران بازار مي‌گويند: شرايط مي‌تواند تغيير كند چون قيمت‌هاي بالاتر در چين موجب شده است كه واردات آلومينيوم كشور افزايش پيدا كند كه بر روي قيمت‌ها اثر منفي خواهد گذاشت. 

در ماه‌هاي اخير واردات براي فروش همزمان عرضه در بازار را افزايش داده و در ماه‌هاي آينده به بازار نقد واردات بيشتري خواهيم داشت. 

واردات آلومينيوم سخت (غيرفوري) در ماه مارس در سطح 147 هزار و 181 متوقف شد اما اكثرا معتقدند كه حجم واردات آلومينيوم اوليه در ماه آوريل مي‌تواند از 200 هزار تن فراتر رود. 

اگرچه فاصله بين قيمت‌هاي چين و جهاني اخيرا كاهش پيدا كرده است كه در نتيجه باعث كندي واردات براي فروش همزمان شده است، اكثر واردكنندگان در نظر دارند كه در ماه مه وارد كنند. با توجه به ميزان وارداتي كه در راه است مطمئنا فشار روي قيمت‌ها در ماه افزايش خواهد يافت. 

اگر ميزان واردات براي فروش كاهش يابد قاعدتا دولت هيچ‌گونه ماليات جديدي بر روي واردات آلومينيوم اعمال نخواهد كرد. 

يك تاجر اهل شن ژن معتقد است كه اگر واردات براي فروش متوقف نشود و شركت‌هاي داخلي چين با مشكلات زيادي مواجه شوند، پكن احتمالا ماليات بر واردات را اعمال خواهد كرد اما تاكنون هنوز حجم واردات آنچنان فشار واقعي بر اعصاب دولت وارد نياورده است و اگر در ماه‌هاي آتي از ميزان واردات براي فروش كم شود، اعصاب دولت نيز آرام‌تر خواهد شد. واحدهاي ذوب داخلي هنوز درباره مشكلات خود شكوه و شكايتي سر نداده‌اند بنابراين پكن نيازي به بررسي مشكلات نمي‌بيند. 

چين نگران اتهامات مربوط به حمايت‌گرايي است كه مي‌تواند به‌دنبال خود اعلان ماليات‌هاي جديد وارداتي را به همراه داشته باشد. 

اگر قيمت‌هاي آلومينيوم در چين سالم‌تر باشد مي‌تواند 5/1 ميليون تن در سال ظرفيت‌هاي بلااستفاده در كشور را به بهره‌برداري مجدد برساند. توليد بالاتر نيز فشار زيادي روي قيمت‌ها خواهد گذاشت. 

يك تحليلگر مي‌گويد: اين 5/1 ميليون تن در سال ظرفيتي كه شايد راه‌اندازي شود شامل يك ميليون تن در سال در استان هناف است كه مقامات محلي استان دستور داده‌اند كه پس از كاهش قيمت برق تا 03/0 يوان در هر كيلووات ساعت، فعاليت‌هاي خود را مجددا آغاز كنند. 

واحدهاي ذوب به‌تدريج فعاليت‌هاي خود را مجددا آغاز مي‌كنند اما آنان بايد آلومينيوم مذاب را براي توليد بيشتر فرآيند كنند كه در نهايت ظرفيت‌هاي جديدي كه مجددا راه‌اندازي مي‌شوند توليد واقعي معادلي را به همراه خواهند آورد.

 

ميزان توليد کنسانتره ذغالسنگ به چهار ميليون تن مى‌رسد

معاون امور معادن و صنايع معدنى وزارت صنايع و معادن گفت: براساس برنامه ريزى هاى انجام شده، ميزان توليد کنسانتره ذغالسنگ تا پايان برنامه پنجم به چهار ميليون تن مى رسد. در سال 87 بيش از يک ميليون و 280 هزار تن ذغالسنگ در کشور توليد شد.

. "محمدمسعود سميعى نژاد" با اشاره به برنامه هاى در دست اجرا براى افزايش توليد فولاد در کشور، تصريح کرد: در صورت واقعى شدن بهاى قيمت انرژى، توليد فولاد تنها از روش کوره بلند که سوخت آن ذغالسنگ است، مقرون به صرفه خواهد بود.وى که در جمع مديران شرکت هاى بخش خصوصى ذغالسنگ سخن مى گفت، لزوم افزايش بهره ورى و کاهش هزينه ها را مورد توجه قرار داد و اظهار داشت: وزارت صنايع و معادن نيز تلاش خواهد کرد تا مشکلات واحدهاى بخش خصوصى ذغالسنگ مرتفع شود.معاون امور معادن و صنايع معدنى وزارت صنايع و معادن بر لزوم جدى گرفتن مسايل ايمنى در تمام معادن به ويژه معادن ذعالسنگ تاکيد کرد و گفت: در زمان حاضر براى تامين تجهيزات ايمنى معادن، تسهيلات هفت درصدى و خارج از نوبت پرداخت مى شود که لازم است مديران واحدهاى معدنى از آن استفاده کنند.وى با بيان اينکه تمام معادن کشور بايد داراى مدير ايمنى باشند، افزود: وزارت صنايع و معادن در حال بازرسى از معادن کشور است و چنانچه مديران معادن تاييديه هاى لازم را براى ايمنى از ادارات کار دريافت نکرده باشند، از ادامه کار آنها سلب صلاحيت خواهد شد.سميعى نژاد تصريح کرد: بحث ايمنى در معادن براى وزارت صنايع و معادن از اهميت زيادى برخوردار است و از اين جهت هر نوع آموزش مورد نياز براى ايمنى معادن به صورت رايگان در اختيار مديران ايمنى معادن قرار خواهد گرفت.معاون وزير صنايع و معادن اظهار داشت: مديران واحدهاى معدنى ذغالسنگ در کشور سه ماه فرصت دارند تا تجهيزات ايمنى را در اين معادن نصب کنند

انرژي گرمايي زمين

انرژي گرمايي زمين پاك و پايان‌ناپذير

 

بررسي و مطالعه در معادن و چاه‌ها نشان مي‌دهد كه با افزايش ژرفا، درجه حرارت نيز افزايش مي‌يابد. ازدياد درجه حرارت در تمام نقاط زمين يكسان نيست. به نظر مي‌رسد كه ميزان افزايش درجه حرارت با توجه به نوع محل به ازاي هر كيلومتر بين 10 تا 60 درجه سانتيگراد باشد. از ژرفاي 100 تا 150 كيلومتري به بعد افزايش درجه حرارت با روند آرامي پيش مي‌رود به‌طوري كه در هسته زمين درجه حرارت حدود 5000 درجه سانتيگراد است. شواهد بخوبي نشان داده است كه افزايش درجه حرارت در پوسته زمين با افزايش ژرفا ارتباطي ندارد به طوريكه اندازه‌گيري‌هاي به عمل آمده در چاهي كه روس‌ها در جزيره كولا حفر كردند، نشان مي‌دهد كه در ژرفاي 7000 متري درجه حرارت 50 درجه سانتيگراد و در ژرفاي 10000 متري درجه حرارت 100 درجه سانتيگراد است.

ادامه نوشته

کشف مرتفع ترين غار جهان

 

مرتفع ترين غار جهان توسط گروهي از کاوشگران انگليسي دانشگاه هانوي در جنگل هاي ويتنام کشف شد. اعضاي يک گروه انگليسي اعلام کردند موفق به کشف مرتفع ترين غار جهان در جنگل هاي ويتنام شده اند. به گفته دانشمندان اين غار با نزديک به 200 متر ارتفاع و 152 متر وسعت به نظر دو برابر بزرگترين غاري مي آيد که تا به حال کشف شده است. اين گروه تحقيقاتي انگليسي معتقدند غار هنگ سان دونگ از غار آهو واقع در مالزي که تا قبل از کشف اين غار به عنوان مرتفع ترين غار جهان شناخته مي شد، بسيار بزرگتر است.

ادامه نوشته

دوران زمين شناسي

دوران زمين شناسي

عمر زمین را بر دوران‌ها و بخش‌های مختلفی تقسیم می‌کنند که مبنای تقسیم‌بندی این دوران‌ها ظهور یا انقراض و یا سایر اتفاقات مهم دیگری نظیر کوهزایی و ... می‌باشد که هر دورانی با وقوع یکی از حالات ذکر شده شروع و یا خاتمه می‌یابد. برای تقسیم بندی تاریخ زمین از معیارهای مختلفی استفاده می‌کنند.

ادامه نوشته

جناب آقای اسدی

مشخصات عمومی

                 نام و نام خانوادگی : احمد اسدی

                 تاریخ تولد:۱۳۴۵

              محل تولد:تهران

                               تلفن همراه: ــــــــــــــــــــــــــــــ

  ایمیل: [e-mail]

  وب سایت: www.learnmining.com

ادامه نوشته

جناب آقای حسینی

مشخصات عمومی

نام و نام خانوادگی : سید علی اکبر حسینی

تاریخ تولد:۰۱ /۰۱/۱۳۵۶

محل تولد: شاهرود

تلفن همراه: [phone]

  ایمیل: [e-mail]

  وب سایت: ___________________

ادامه نوشته

جناب آقای صالحی کرمانی

 

مشخصات عمومی

نام و نام خانوادگی : محمد باقرصالحی کرمانی

تاریخ تولد:16 /10/1332

محل تولد: کرمان

تلفن همراه: [phone]

ایمیل:   [e-mail]

 وب سایت:   www.petrology.co.nr

 

ادامه نوشته

جناب آقای پورشریفی

مشخصات عمومی

نام و نام خانوادگی : کوروش پورشریفی

تاریخ تولد: ________

محل تولد: ________

تلفن همراه: ________

ایمیل: ________

وب سایت: ________

ادامه نوشته

سايتهاي ايراني و خارجی مرتبط با معدن و معدنکاري

   www.immp.org    اين سايت  در زمينه معدن و کانه آرايي فعاليت ميکند و اطلاعات مناسبی عرضه www.iranstone.tk سايت  سنگ هاي ساختماني ( بانک اطلاعاتي معادن ايران، نمونه عکس پلاک سنگ معادن مختلف، اطلاعات مربوط به ماشين آلات و ابزار آلات معادن سنگ ساختماني و تجهيزات فرآوري سنگ، آدرس سايت هاي مختلف معدني و ... ) مي باشد و امکان خريد و فـــــــروش الکترونيکي www.mesau.ws   سايت انجمن علمي مهندسي معدن دانشگاه آزاد اسلامي، واحد تهران جنوب مي باشد که شامل اطلاعاتي راجع به فعاليتهاي انجمن و نيز اخبار و اطلاعات جامعه معدني کشور مي باشدسنگ هاي ساختماني و تجهيزات مرتبط در آن است .

ادامه نوشته

سومین همایش علمی سنگهای ساختمانی محلات

        سومین همایش علمی سنگهای ساختمانی با رویکردی جدید و کاربردی به بررسی کل زنجیره ارزش از اکتشاف تا فراوری و بازار همت می گمارد. در این بین کلیه رشته های مرتبط همانند مهندسی صنایع, مدیریت, کامپیوتر,اقتصاد و... علاوه بر زمین شناسی و معدن به ارائه مطالب علمی و تجربیات  موفق فرا خوانده می شود.         

همراه با دومین نمایشگاه  و جشنواره

سنگ محلات و نیم ور

مهلت ارسال مقالات:۳۰/۱/۱۳۸۸               * مهلت ارسال مقالات تا ۱۵/۲/۸۸ تمدید شد*

زمان : ۶ خرداد ۱۳۸۸

محل برگزاری: محلات /بلوار شهید بهشتی غربی/تالار سینما قدس

دبیرخانه علمی همایش : دانشگاه پیام نور مرکز محلات

وب سایت دبیر همایش

 

دانلود جزوه سنگ شناسی

           

       جزوه سنگ شناسی که در اختیار شما علاقه مندان قرارگرفته  شامل مباحث سنگ های آذرین  رسوبی و دگرگونی  همراه با دیاگرام های مربوط به رده بندی سنگها  می باشد که به طور کامل و دقیق نوشته شده است. در این جا از استاد گرامی جناب آقای محمد باقر صالحی کرمانی تشکر میکنیم که با راهنمایی های ایشان  این جزوه تکمیل و کامل گردید همینطور از تلاش های  آقای مهدی رجبی در تنظیم  این جزوه قدردانی می کنیم.

برای دانلود جزوه باید عضو سایت شوید

سنگ های شفابخش برای خانم ها

  

قرار گرفتن هر انرژی در حوزه مغناطیسی انسان های زمینی، ممکن است مفید یا مضر باشد. گاه این اثرات زیاد و گاهی کم است. هنگامی که شما انرژی درمانگر را دریافت می کنید، اگر از آن بیش از حد استفاده کنید، مضراتی به دنبال خواهد داشت. بنابراین شما باید حتما از این نوع انرژی ها با رعایت دقیق مدت زمان بیان شده استفاده نمایید.

زن ها در هر سن و سال و در هر مرحله از شفا و بهبودی خویش، می توانند از سنگ ها استفاده کنند. شناخت و آگاهی از خویشتن در طی یک سفر معنوی، کار ساده و آسانی نیست و احتیاج به زمان و منافع بسیاری دارد. بعضی افراد قادر نیستند خطرات و هراس های ناشی از پایین انداختن نقاب هایی که بر چهره زده اند را بپذیرند و خود واقعی خویش را آشکار کنند و به گوهر ناب زندگی دست یابند...

ادامه نوشته

دانلود کتاب اکتشاف معدن

 

اکتشاف معدن

در اين پست قصد ارائه کتابی با نام "اکتشاف معدن" را داريم. اين کتاب از سری کتابهای منتشر شده وزارت آموزش و پرورش است که برای رشته فنی و حرفه ای (رشته معدن) گردآوری شده است.
 کتاب مذکور شامل فصولی با عناوين زير است:
۱-کانسارهای ماگمايی ۲-کانسارهای رسوبی ۳-کانسارهای دگرگونی ۴-پی جويی و اکتشاف ۵-معيارهای پی جويی ۶-مراحل مقدماتی پی جويی ۷-پی جويی های زمين شناسی ۸-پی جويی های ژئوشيميايی ۹-پی جويی های ژئوفيزيکی ۱۰-مسائل عمومی اکتشاف مواد معدنی ۱۱-اکتشافات سطحی ۱۲-گمانه های اکتشافی ۱۳-عمليات چاه پيمايی ۱۴-تونل های اکتشافی ۱۵-نمونه گيری ۱۶-محاسبه ذخيره
از منابع به کار رفته در اين کتاب ميتوان به "اصول اکتشاف مواد معدنی" تاليف مهندس حسن مدنی ، سال دوم رشته معدن هنرستان های فنی-انتشارات وزارت آموزش و پرورش (جلدهای ۱ و ۲) اشاره کرد.

برای دانلود جزوه باید عضو سایت شوید

قانون معادن

قانون معادن

فصل اول: تعاريف و کليات ماده 1 - تعريف واژه‏هاى بکار رفته در اين قانون به شرح زير است: الف - ماده معدنى (کانى): هر ماده يا ترکيب طبيعى که به صورت جامد يا گاز يا مايع و يا محلول در آب در اثر تحولات زمين شناسى به وجود آمده است. ب - کانه : مواد معدنى يا کانيهاى موجود در کانسار که داراى ارزش اقتصادى است. پ - ذخيره معدنى (کانسار): تمرکز و يا انباشت طبيعى يک يا چند ماده معدنى در زير يا روى زمين و يا محلول در آب مي‏باشد. ت - معدن : ذخيره معدنى است که بهره ‏بردارى از آن مقرون به صرفه باشد. ث - اکتشاف : تجسس ادارى به منظور يافتن کانسار است که شامل عملياتى از جمله موارد زير مي‏باشد: 1- آثاريابى و نمونه‏بردارى و آزمايشات کمى و کيفي. 2- بررسيهاى زمين شناسى، ژئوفيزيکى و ژئوشيميايى مانند آنها و انجام امورى که براى اين گونه بررسي‏ها لازم باشد. 3- حفارى روباز و زيرزميني. 4- تعيين شکل و کيفيت و کميت ذخيره معدنى، و تهيه نقشه‏هاى مربوطه. ج - پروانه اکتشاف: مجوزى است که براى انجام عمليات اکتشافى مواد معدنى در محدوده مشخص از طرف وزارت معادن و فلزات صادر مي‏شود. چ - گواهى کشف : تأييديه ‏اى که توسط وزارت معادن و فلزات پس از اتمام عمليات اکتشافى و کشف کانه به نام دارنده پروانه اکتشاف صادر مي‏شود. ح - بهره‏ بردارى: مجموعه عملياتى است که به منظور استخراج و کانه آرايى و به دست آوردن مواد معدنى قابل فروش انجام مي‏گيرد. خ - بهره‏ بردار : شخص حقيقى يا حقوقى اعم از دولتى، تعاونى و خصوصى است که داراى پروانه بهره ‏بردارى از وزارت معادن و فلزات باشد. د - استخراج : مجموعه عملياتى است که به منظور جدا کردن کانه از کانسار و انتقال آن به محل انباشت مواد انجام مي‏گيرد. ذ - اجازه برداشت: مجوزى است که از طرف وزارت معادن و فلزات براى تأمين مصالح ساختمانى مورد نياز طرحهاى عمرانى و برداشت واريزه‏ها و ذخاير محدود و جزئى و نيز عمليات آزمايشگاهى صادر مي‏شود. ر - حقوق دولتى : عبارت است از درآمد دولت ناشى از استخراج، بهره‏بردارى و برداشت هر واحد از ماده يا مواد معدني. ز ـ کانه آرايى: عبارت است از کليه عمليات فيزيکى، شيميايى و يا فيزيک و شيميايى که به‏ منظور جدا کردن قسمتى از مواد باطله از کانه و يا تفکيک کانه‏ها از يکديگر انجام مي‏گيرد. ژ - فرآورى : شامل کليه عملياتى است که بر روى مواد خام معدنى يا کانه آرايى شده آنها انجام و در نتيجه موجب توليد مواد اوليه صنعتى مي‏شود. س - محل انباشت مواد: محلى است خارج از کارگاههاى استخراج و تونلها و چاهها که مواد مستخرجه در آنجا انباشته مي‏شود. ش - مواد باطله : عبارت است از موادى که در نتيجه استخراج يا کانه آرايى از کانه جدا مي‏گردد. ص - شن و ماسه معمولى : شن و ماسه‏اى که حاوى کاني‏هاى با ارزش نبوده و يا تفکيک آنها مقرون به صرفه نباشد و عمدتاً در کارهاى ساختمانى، راه‏سازى، بتن ريزى و نظاير آن استفاده مي‏گردد. ض - خاک رس معمولى : خاکى است که براى ساختن خشت و آجر معمولى (غيرنسوز) به کار مي‏رود و نيز در عمليات ساختمانى و راه‏سازى و کشاورزى از آن استفاده مي‏شود. ط - خاک صنعتى : خاکى است که به علت داشتن خواص فيزيکى و شيميايى خاص مصارف صنعتى مختلف دارد. ظ - سنگ لاشه و ساختمانى : سنگهاى مختلف موجود در طبيعت که حاوى کانه قابل تفکيک در شرايط کنونى نبوده و عمل آورى آن رايج و معمول و يا مقرون به صرفه نباشد و بنا به تشخيص وزارت معادن و فلزات سنگ تزئينى نيست و عموماً در پى يا ديوارچينى ساختمانها، راه‏سازى و ديواره‏سازى و امور نظير آن به کار مي‏رود. ع - سنگ تزئينى : سنگهاى متبلور و غيرمتبلور رسوبى، آذرين و دگرگونى که حاوى کانه قابل تفکيک در شرايط کنونى نبوده و عمل آورى آنها نظير برش و صيقل رايج و مقرون به صرفه باشد از قبيل مرمر، شبه مرمر (مرمريت) تراورتن، گرانيت و امثالهم. غ - پروانه بهره‏بردارى : مجوزى است که توسط وزارت معادن و فلزات براى بهره‏بردارى از معادن در محدوده‏اى که مشخص شده است، صادر مي‏گردد. ف - طرح بهره‏ بردارى: طرحى است که در آن جزئيات برنامه‏هاى اجرايى براى بهره‏بردارى از معدن و زمان‏بندى اجراى عمليات و ساير اطلاعات براساس شناسنامه معدن در نمونه فرمهاى ويژه وزارت معادن و فلزات، توسط عاملين بهره‏بردارى درج مي‏گردد. ق - معادن بلامعارض: به معادنى اطلاق مي‏شود که فاقد بهره‏بردار بوده و يا واگذارى آن از نظر اين قانون منعى نداشته باشد. ماده 2 - در اجراى اصول چهل و چهارم و چهل و پنجم قانون اساسى مسئوليت اعمال حاکميت دولت بر معادن کشور و حفظ ذخاير معدنى و نيز صدور اجازه انجام فعاليتهاى معدنى مقرر در اين قانون و نظارت بر امور مزبور و فراهم آوردن موجبات توسعه فعاليتهاى معدنى، دستيابى به ارزش افزوده مواد خام معدنى، توسعه صادرات مواد معدنى با ارزش افزوده، ايجاد اشتغال در اين بخش و نيز افزايش سهم بخش معدن در توسعه اقتصادى و اجتماعى کشور به عهده وزارت معادن و فلزات مي‏باشد. اعمال حاکميت مذکور در اين ماده مي‏تواند مانع اعمال مالکيت اشخاص حقيقى و حقوقى در محدوده مقررات باشد. ماده 3 - مواد معدنى : به شرح زير طبقه‏بندى مي‏شوند: الف - مواد معدنى طبقه يک عبارت هستند از : سنگ آهک، سنگ گچ، شن و ماسه معمولى، خاک رس معمولى، صدف دريايى، پوکه معدنى، نمک آبى و سنگى، مارن، سنگ لاشه ساختمانى و نظاير آنها. ب - مواد معدنى طبقه دو عبارت هستند از : 1- آهن، طلا، کرم، قلع، جيوه، سرب، روى، مس، تيتان، آنتيموان، موليبدان، کبالت، تنگستن، کادميوم و ساير فلزات. 2- نيتراتها، فسفاتها، براتها، نمکهاى قليايى، سولفاتها، کربناتها، کلرورها (به استثناى مواد ياد شده در طبقه يک) و نظاير آنها. 3- ميکا، گرافيت، تالک، کائولن، نسوزها، فلدسپات، سنگ و ماسه سيليسى، پرليت، دياتوميت، زئوليت، بوکسيت، خاک سرخ، خاک زرد، خاکهاى صنعتى و نظاير آنها. 4- سنگهاى قيمتى و نيمه قيمتى مانند الماس، زمرد، ياقوت، يشم، فيروزه، انواع عقيق و امثال آنها. 5- انواع سنگهاى تزئينى و نما. 6- انواع زغال سنگها و شيلهاى غيرنفتي. 7- مواد معدنى قابل استحصال از آبها و نيز گازهاى معدنى به استثناى گازهاى هيدروکربوري. ج ـ مواد معدنى طبقه سه عبارت هستند از: کليه هيدروکربورها به استثناى زغال سنگ مانند: نفت خام، گاز طبيعى، قير پلمه سنگهاى نفتى، سنگ آسفالت طبيعى و ماسه‏هاى آغشته به نفت و امثال آنها. قير، پلمه سنگهاى نفتى و سنگ آسفالت طبيعى در صورتى که مورد عمل وزارت نفت، شرکتها و واحدهاى تابعه و وابسته به آن وزارت نباشد جزو معادن طبقه دو محسوب مي‏گردد. د - مواد معدنى طبقه چهار عبارت هستند از: کليه مواد پرتوزا اعم از اوليه و ثانويه. تبصره - طبقه آن دسته از مواد معدنى مرتبط با محدوده طبقات يک و دو که در طبقه‏بندى فوق مشخص نشده يا مورد ترديد باشد و نيز طبقه موادى شامل چند ماده از يک طبقه و موادى از طبقه ديگر، برحسب نوع، اهميت و ارزش اين مواد توسط وزارت معادن و فلزات تعيين مي‏شود. ماده 4 - امور مربوط به مواد معدنى طبقات يک و دو به استثناى شن و ماسه معمولى و خاک رس معمولى در چارچوب مقررات اين قانون در حيطه وظايف وزارت معادن و فلزات مي‏باشد. تبصره - تشخيص معمولى بودن شن و ماسه و خاک رس با وزارت معادن و فلزات است

 

 فصل دوم : اکتشاف ماده 5- اکتشاف ذخاير معدنى توسط بخش‏هاى دولتى، تعاونى و خصوصى اعم از اشخاص حقيقى و حقوقى انجام مي‏شود. وزارت معادن و فلزات4 نيز مکلف است رأساً يا توسط سازمانها و شرکتها و واحدهاى تابعه و يا با استفاده از خدمات اشخاص حقيقى و حقوقى ذيربط واجد صلاحيت نسبت به اکتشاف و شناسايى ذخاير معدنى کشور اقدام نمايد. ماده 6 - اکتشاف ذخاير معدنى، منوط به صدور پروانه اکتشاف توسط وزارت معادن و فلزات است. چگونگى اخذ پروانه، ضوابط اکتشاف، مدت اعتبار پروانه، انتقال حقوق متعلق به آن پروانه و نيز ساير موارد ضرورى مربوط برابر مفاد اين قانون در آيين‏نامه اجرايى تعيين خواهد شد. تبصره - اکتشاف حين بهره‏بردارى نياز به صدور پروانه اکتشاف ندارد، ليکن در صورت کشف ذخيره يا ماده معدنى جديد گواهى کشف دارنده پروانه بهره‏بردارى به ترتيب با رعايت مفاد اين قانون اصلاح يا گواهى جديد صادر خواهد شد. ماده 7 - وزارت معادن و فلزات مکلف است پس از رسيدگى و تأييد عمليات اکتشافى نسبت به صدور گواهى کشف، به نام دارنده پروانه اکتشاف اقدام نمايد. در اين گواهى نوع يا انواع ماده معدنى کشف شده، کميت، کيفيت، حدود، مساحت و هزينه عمليات اکتشافى بايد ذکر شود. گواهى مزبور با تأييد وزارت معادن و فلزات ظرف يک سال از تاريخ صدور، قابل انتقال به اشخاص ثالث خواهد بود. تبصره 1 - چگونگى اجراى ماده فوق به خصوص در صورت عدم تأييد عمليات اکتشافى، در آيين‏نامه اجرايى اين قانون تعيين خواهد شد. تبصره 2 - در صورت عدم دستيابى به کانه پس از انجام عمليات اکتشافى، حقى براى دارنده پروانه اکتشاف ايجاد نمي‏شود. ماده 8 - دارندگان گواهى کشف مي‏توانند حداکثر ظرف يک سال پس از صدور گواهى کشف، درخواست خود را براى اخذ پروانه بهره‏بردارى معدن کشف شده، تسليم وزارت معادن و فلزات نمايند. عدم تسليم درخواست مزبور در مهلت مقرر موجب سلب حق اولويت ياد شده، از آنان خواهد شد. تبصره - در صورت عدم تسليم به موقع درخواست ياد شده، هزينه‏هاى اکتشافى مندرج در گواهى کشف، توسط بهره‏بردار ذخيره معدنى مکشوفه به دارنده گواهى مذکور به ترتيبى که در آيين‏نامه اجرايى اين قانون مشخص خواهد شد پرداخت مي‏گردد.

 

فصل سوم : بهره‏بردارى ماده 9 - بهره‏بردارى از ذخاير معدنى، مستلزم اخذ پروانه بهره‏بردارى از وزارت معادن و فلزات است. اين پروانه براساس شناسنامه معدن و طرح بهره‏بردارى مصوب وزارت مذکور صادر خواهد شد. ماده 10 - عاملين بهره‏بردارى از ذخاير معدنى عبارتند از : الف - اشخاص حقيقى و حقوقى زير با تشخيص و اجازه مستقيم وزارت معادن و فلزات 1- دارندگان گواهى کشف، در مهلت مقرر در ماده (8) 2- واحدهاى توليد کننده مواد معدنى فرآورى شده با ارزش افزوده‏تر تا مرحله توليد مواد اوليه صنعتى، از معادن بلامعارض تا زمانى که به توليد ادامه مي‏دهند. 3- واحدهاى صنعتى مصرف کننده مواد معدنى از معادن بلامعارض، تا زمانى که به توليد ادامه مي‏دهند. 4- متقاضيان بهره‏بردارى که متخصص معدن يا زمين شناسى بوده و يا بين آنها حداقل يک نفر از متخصصين مذکور وجود داشته باشد، از معادن بلامعارض تا زمانى که ترکيب فوق را دارا باشد. ب - واحدها يا شرکتهاى تابعه و وابسته به وزارت معادن و فلزات بنا به ضرورت واحدها و شرکتهاى مذکور مي‏توانند با استفاده از خدمات اشخاص حقيقى و حقوقى صلاحيتدار و يا با مشارکت آنها از ذخاير معدنى بهره‏بردارى کنند. ج - شرکتهاى تعاونى معدنى متشکل از کارکنان معادن. تبصره 1 - در صورتى که متقاضيان بهره‏بردارى متعدد باشند و يا متقاضيان در عداد بندهاى فوق نباشند، مقررات مربوط به بخش معاملات دولتى قانون محاسبات عمومى ملاک عمل مي‏باشد. تبصره 2 - شناسنامه هر معدن در بردارنده مشخصات معدن، کميت و کيفيت ذخيره معدنى، ارزيابى فنى و اقتصادى شامل نرخ بازگشت داخلى سرمايه، الزامات اجرايى عمليات معدنى، استخراج بهينه ذخيره مزبور و رعايت اصول ايمنى و حفاظت فنى و ساير موارد ضرورى است. ذخيره معدنى قطعى مندرج در شناسنامه توسط وزارت معادن و فلزات تضمين خواهد شد و به عنوان وثيقه قابل قبول مي‏باشد. تبصره 3 - پروانه بهره‏بردارى سندى است رسمى، لازم الاجراء، حاوى مدت بهره‏بردارى براساس شناسنامه معدن و طرح بهره‏بردارى مصوب، قابل تمديد، قابل معامله و انتقال به اشخاص ثالث که متضمن حق انتفاع دارنده پروانه از ذخيره معدنى و نيز در بردارنده تعهدات وى در اجراى مفاد آن مي‏باشد. مدت هر دوره بهره‏بردارى با توجه به موارد فوق و ذخيره موجود تا حداکثر 25 سال با حق اولويت تمديد براى دارنده پروانه تعيين مي‏شود. ماده 11 - وزارت معادن و فلزات مکلف است در صدور پروانه اکتشاف و بهره‏بردارى از معادن به خانواده‏هاى شهدا و جانبازان و ايثارگران و شرکتهاى تعاونى و سهامى افراد واجد شرايط محلى، با رعايت مفاد اين قانون اولويت دهد. ماده 12- معادن بزرگ با توجه به ميزان ذخيره، عيار، ميزان استخراج، ارزش ماده معدنى، ميزان سرمايه‏گذارى، موقعيت جغرافيايى و ملاحظات سياسى، اجتماعى و اقتصادى به پيشنهاد وزارت معادن و فلزات و تصويب هيأت وزيران تشخيص داده مي‏شود و نحوه بهره‏بردارى آن توسط هيأت دولت تعيين مي‏گردد. ماده 13 - وزارت معادن و فلزات مي‏تواند براى تأمين مصالح ساختمانى مورد نياز طرحهاى عمرانى و نيز برداشت واريزه‏ها و ذخاير محدود کشف شده يا در صورت لزوم برداشت جزئى از يک ذخيره معدنى و همچنين براى عمليات آزمايشگاهى با تشخيص خود اجازه برداشت محدود صادر نمايد. ماده 14- دارنده پروانه بهره‏بردارى، بايد درصدى از بهاى ماده معدنى سر معدن مندرج در پروانه را به نرخ روز، به عنوان حقوق دولتى، سالانه به وزارت معادن و فلزات پرداخت نمايد. وزارت مزبور مي‏تواند در صورت لزوم معادل بهاى آن، ماده معدنى از بهره‏بردارى اخذ کند. چگونگى اجراى اين ماده و نيز ضوابط تعيين درصد ياد شده با توجه به عوامل مؤثر در آن از جمله محل و موقعيت معدن، وضعيت ذخيره معدنى، روش استخراج، تعهدات و سود ترجيحى بهره‏بردار در آيين نامه اجرايى اين قانون مشخص خواهد شد. بديهى است کليه در آمدهاى حاصل از اجراى اين ماده به حساب خزانه منظور خواهد شد. تبصره 1 - مبناى قيمت پايه ماده معدنى معادنى که از طريق اعمال قانون محاسبات عمومى کشور واگذار مي‏شوند. ميانگين حقوق دولتى معادن مشابه مجاور آنها خواهد بود. تبصره 2 - حقوق دولتى براى دارندگان اجازه برداشت، ميانگين حقوق دولتى معادن مجاور محل برداشت خواهد بود. بررسيهاى آزمايشگاهى و کاربردى تا ميزان يک تن از پرداخت حقوق مزبور معاف خواهد بود. تبصره 3 - مأخذ در آمد موضوع قسمت اخير بند «الف» تبصره (66) قانون بودجه سال 1363، درصد تعيين شده در ماده فوق خواهد بود. ماده 15 - مواد باطله حاصل از عمليات استخراج و بهره‏بردارى از معادن در صورت عدم استفاده بهره‏بردار از آن پس از انقضاى مدت ذکر شده در پروانه يا اجازه برداشت متعلق به دولت بوده و به طريقى که وزارت معادن و فلزات صلاح بداند استفاده خواهد شد. ماده 16- وزارت معادن و فلزات موظف است به منظور تشويق سرمايه‏گذارى براى توليد مواد معدنى فرآورى شده، واحدهاى مربوطه را زيرپوشش نظارتى و حمايتى و هدايتى خود قرار داده و از سرمايه‏گذارى بخش غيردولتى در اين امور حمايت نمايد و در اين باره مطالعات امکان سنجى و تهيه طرحهاى تيپ انجام دهد. چگونگى آن در آيين نامه اجرايى مشخص خواهد شد. ماده 17 - دولت موظف است به منظور توسعه فرآورى و صادرات مواد معدنى با ارزش افزوده بيشتر و نيز گسترش فعاليتهاى اکتشافى و بهره‏بردارى، پيشنهاد وزارت معادن و فلزات در رابطه با خط مشي‏هاى توليدى، بازرگانى، مالى و پولى مرتبط را مورد بررسى قرار داده، در صورت تصويب در برنامه‏هاى توسعه منظور نمايد و براى تحقق آن در لوايح بودجه سالانه کشور پيش‏بينى لازم را به عمل آورد. تبصره - وزارت معادن و فلزات مکلف است گسترش فرآورى مواد معدنى و صادرات آن را در اولويت برنامه‏هاى اجرايى خود قرار دهد.

فصل چهارم- فرآورى

ماده 46 -واحد کانه آرايى فر آورى و متالورژى واحدى است که موضوع فعاليت آن مشمول تعريف بند «ژ» و «و» ماده (1) قانون معادن و موضوع ماده (1) قانون تاسيس وزارت معادن و فلزات بوده و محصول آن مورد مصرف در صنايع مختلف مى باشد.

ماده 47 - صدور مجوز تاسيس توسعه و پروانه بردارى واحدهاى فوق و واحدهاى مستقل تحقيقاتى طبق ضوابط اين آيين نامه به عهده وزارت معادن و فلزات مى باشد.

ماده 48 - متقاضيان احداث واحدهاى کانه آرايى فرآورى و متالورژى ونيز واحدهاى مستقل تحقيقاتى بايد درخواست خود را با توجه به ضوابط و دستورالعملى که از طرف وزارت معادن و فلزات تهيه و ابلاغ مى شود همراه طرح توجيهى فنى – اقتصادى تسليم وزارت معادن و فلزات نمايند.

ماده 49 - وزارت معادن و فلزات ظرف مدت (3) ماه نسبت به بررسى مدارک و طرح مربوط اقدام و جواز تاسيس به نام متقاضى صادر مى نمايد . در صورت وجود نقص در مدارک و يا عدم تائيد طرح به متقاضى مهلت داده مى شود تا اشکالات را مرتفع نمايد.

ماده 50 -دارنده جواز تاسيس مى بايد در مهلت تعيين شده و طبق برنامه زمان بندى طرح نسبت به انجام عمليات ساختمانى و ساير عمليات اجرايى جهت اخذ پروانه بهره بردارى بر اساس ضوابط مندرج در شرايط عمومى اقدام نمايد .

تبصره 1: ضوابط مقررات و شرايط عمومى مندرج در جواز تاسيس فر آورى جز لاينفک مجوز و لازم الاجرا مى باشد.
تبصره 2: چنانچه دارنده جواز تاسيس در مهلت مقرر اقدامات لازم در جهت پيشبرد طرح به عمل نياورد جواز تاسيس صادره ابطال مى گردد.

ماده 51 - دارنده جواز تاسيس مکلف است پس از رسيدن طرح به مرحله توليد آزمايشى درخواست خود را همراه گزارش انجام عمليات جهت دريافت پروانه بهره بردارى واحد فر آورى تسليم وزارت معادن و فلزات نمايد.

ماده 52 -وزارت معادن و فلزات مکلف است به منظور هدايت و حمايت سرمايه گذارى در بخش معدن همه ساله با توجه به سياست هاى کلان و نياز مملکت فعاليت هاى فر آورى مواد معدنى را اولويت بندى نموده و متناسب با آن مطالعات امکان سنجى و تهيه طرح هاى تيپ و احداث پايلوت برنامه ريزى و اعتبار لازم را در بودجه سالانه پيش بينى و هزينه نمايد.

 

فصل پنجم : مقررات عمومى ماده 18 - وزارت معادن و فلزات مکلف است وضع بهره‏برداران فعلى را به تدريج پيش از انقضاى اعتبار مجوزهاى صادره، با اين قانون تطبيق داده در صورت انجام تعهدات مربوط، براى آنان پروانه بهره‏بردارى جديد صادر نمايد. در هر حال اقدمات ياد شده نبايد يه هيچ وجه به حقوق مکتسبه بهره‏برداران لطمه‏اى وارد سازد. ماده 19 - هر کس بدون اخذ پروانه اکتشاف يا بهره ‏بردارى و يا اجازه برداشت اقدام به حفاريهاى اکتشافى، استخراج، برداشت و بهره‏بردارى مواد معدنى نمايد. متصرف در اموال عمومى و دولتى محسوب مي‏شود و با او برابر قوانين و مقررات مربوط رفتار خواهد شد. در اين موارد مأموران انتظامى موظفند حسب درخواست وزارت معادن و فلزات بلافاصله از اينگونه عمليات جلوگيرى و متهم يا متهمان را براى صدور حکم به مراجع قضائى معرفى نمايند. وزارت معادن و فلزات مکلف است ضمن انجام اقدامات لازم، به موقع درخواست ضرر و زيان ناشى از جرم را به مرجع قضايى مربوط تسليم نمايد. ماده 20 - وزارت معادن و فلزات به دارندگان پروانه بهره‏بردارى و اجازه برداشت که به تعهدات خود عمل ننمايند و يا قادر به انجام آن نباشند با تعيين مهلتى متناسب اخطار خواهد نمود تا تعهد خود را ايفا نمايند. در صورتى که در انقضاى مهلت مقرر اقدامى از سوى متعهد صورت نگيرد و يا اقدام انجام شده به طور کلى کافى نباشد. ملزم به پرداخت خسارات ناشى از عدم انجام تعهدات مربوط خواهد شد و يا در نهايت فاقد صلاحيت براى ادامه عمليات مربوط شناخته مي‏شود. انجام اين عمل در اعتبار پروانه بهره ‏بردارى و يا حقوق اشخاص ثالث تأثيرى نخواهد داشت. تبصره - وزارت معادن و فلزات موظف است شرايط مربوط به چگونگى جبران خسارات ناشى از عدم انجام تعهدات موضوع اين ماده را در پروانه بهره‏بردارى و اجازه برداشت درج نمايد. ماده 21- بهره‏بردار و دارنده اجازه برداشت قبلى موظف است اموال و تجهيزات مربوط به معدن را که انتزاع آن به تشخيص کارشناسى وزارت معادن و فلزات موجب وارد آمدن لطمه و خسارت به معدن مي‏شود به نرخ تعيين شده براساس ارزيابى کارشناس رسمى دادگسترى به قيمت روز به بهره‏بردار جديد واگذار نمايد. در صورت عدم واگذارى اموال و تجهيزات مربوط به معدن برابر شرايط ياد شده مسئول جبران خسارت وارده خواهد بود. ماده 22 - چنانچه اجراى عمليات معدنى در محدوده املاک داير يا مسبوق به احياء اشخاص واقع و نياز به تصرف اين املاک باشد، مجرى عمليات پس از تأييد وزير معادن و فلزات مکلف است اجاره يا بهاء آن را بدون محاسبه ذخاير معدنى واقع در آن، برابر نظر کارشناسى رسمى دادگسترى به قيمت روز به صاحب ملک بپردازد و در صورت امتناع وى از دريافت آن، در صندوق سازمان ثبت اسناد و املاک کشور توديع نمايد که در اين حالت زمينه انجام عمليات معدنى توسط وزارت معادن و فلزات با هماهنگى دستگاههاى مسئول فراهم خواهد شد. تشخيص داير يا مسبوق به احياء بودن املاک و وضع مالکيت مالک يا مالکين به عهده مراجعه مربوطه مي‏باشد. تبصره 1 - در صورتى که براى ادامه عمليات اکتشاف يا بهره‏بردارى و استخراج معادن واقع در خارج از املاک ياد شده نياز به حفر کانال يا تونل زيرزمينى باشد که در عمق عرفى املاک مزبور قرار گيرد، مشمول ماده فوق بوده، در غير اين صورت تابع ملک نخواهد بود. تشخيص عمق عرفى موضوع اين تبصره با توجه به نوع کاربرى اراضى منطقه عمليات معدنى به عهده کارشناس رسمى دادگسترى مي‏باشد. تبصره 2 - مالک يا مالکين املاک فوق الذکر يا قائم مقام قانونى آنها در اخذ پروانه اکتشاف ذخاير سنگ لاشه ساختمانى و سنگهاى تزئينى و نما واقع در عمق عرفى املاک داير يا مسبوق به احياء خود که به ترتيب مقرر در قسمت اخير تبصره فوق تعيين مي‏شود، مشروط به تسليم درخواست به وزارت معادن و فلزات2، قبل از صدور پروانه اکتشاف براى سايرين، نسبت به آنها حق تقدم خواهند داشت که در اين صورت مواد مکشوفه تا عمق عرفى تبع ملک متعلق به آنان بوده، ضمن معافيت از پرداخت حقوق دولتى، براساس مفاد ماده (10) و بند «1» شق «الف» ماده مذکور با آنها رفتار خواهد شد. تبصره 3 - مأموران انتظامى مکلفند در صورت ممانعت مالک از اجراى عمليات معدنى موضوع اين ماده، بلافاصله به درخواست وزارت معادن و فلزات3 طبق مقررات موضوعه رفع ممانعت و مزاحمت نمايند. ماده 23 - هرگونه اقدام در محدوده بهره‏بردارى و برداشت مواد معدنى، توسط دستگاههاى اجرايى اعم از وزارتخانه‏ها، شرکتها و سازمانهاى دولتى و مؤسسات عمومى غيرانتفاعى و نهادهاى انقلابى و واحدهاى تابعه آنها مؤکول به کسب مجوز از وزارت معادن و فلزات4 مي‏باشد. ماده 24 - جهت تسريع در امر اکتشاف و بهره‏بردارى از معادن، دستگاههاى اجرايى مربوط مکلفند حداکثر ظرف چهار ماه نسبت به استعلام وزارت معادن و فلزات در مورد حريمهاى قانونى مربوط به آنها و مناظق موضوع بند «الف» ماده (3) قانون حفاظت و بهسازى محيط زيست مصوب 1353 و اصلاحيه‏هاى تصويب شده آن و رعايت قانون حفاظت و بهره‏بردارى از جنگلها و مراتع کشور مصوب سال 1346 و اصلاحيه‏هاى بعدى آن و نيز قانون حفظ کاربرى اراضى زراعى و باغها مصوب سال 1374 هنگام صدور پروانه اکتشاف و بهره‏بردارى اعلام نظر نمايند. عدم اعلام نظر در مهلت مقرر به منزله موافقت دستگاههاى مزبور براى اجراى عمليات فوق تلقى مي‏شود. ماده 25 - چنانچه محدوده عمليات معدنى در منابع ملى و طبيعى واقع باشد، مطابق تبصره (4) ماده (3) قانون حفاظت و بهره‏بردارى از جنگلها و مراتع کشور مصوب 1346 و اصلاحيه‏هاى تصويب شده آن اقدام، ليکن به جاى بهره مالکانه و حق الارض مندرج در تبصره ياد شده به مأخذ سه درصد (3%) حقوق دولتى موضوع ماده (14) اين قانون و تبصره‏هاى (1) و (2) آن به منظور بازسازى مناطق عمليات معدنى، علاوه بر حقوق دولتى مذکور توسط وزارت معادن و فلزات از بهره‏برداران و دارندگان اجازه برداشت دريافت و به حساب مربوطه واريز مي‏شود. ماده 26 - محدوده‏هاى مربوط به استخراج و انباشت و بهره‏بردارى مواد معدنى و دفع مواد زائد معادن واقع در منابع ملى که مساحت اين محدوده‏ها در مجوز صادره قيد مي‏شود، عرصه عملياتى معدن مربوط بوده و تا پايان عمر معدن به صورت اموال عمومى در اختيار وزارت معادن و فلزات خواهد بود و هرگونه عمليات خارج از موارد مندرج در مجوزهايى که صادر مي‏شود به منزله تصرف در اموال عمومى محسوب مي‏شود. ماده 27 - وزارت معادن و فلزات موظف است به منظور استفاده مطلوب از خدمات متخصصان معدن و زمين‏شناسى و امور مربوط به آن، اين گروه را در قالب دفاتر فنى مهندسى ساماندهى کند. دولت موظف است لايحه نظام مهندسى معدن و زمين شناسى را تدوين نموده و ظرف شش ماه از تاريخ تصويب اين قانون به مجلس ارائه نمايد. ماده 28 - دستگاههاى اجرايى مکلفند با توجه به موقعيت جغرافيائى معادن و لزوم توسعه بخش معدن، مناطق محل وقوع معادن را جزو اولويت اجراى طرحها و برنامه‏هاى توسعه‏اى و اعمال نرخ‏هاى تعرفه‏اى ـ ترجيحى خود قرار دهند. ماده 29 - به منظور ايجاد ثبات در محاسبات اقتصادى توليد مواد معدنى، مقرراتى که منجر به تحميل هزينه غيرمرتبط و سربار براى توليد مواد مذکور مي‏شود از تاريخ تصويب اين قانون کان لم يکن تلقى مي‏گردد. ماده 30 - مطالبات وزارت معادن و فلزات از اشخاص، اعم از حقيقى يا حقوقى بابت حقوق دولتى، سه درصد بازسازى و جبران خسارت ناشى از عدم انجام تعهدات، به ترتيب موضوع ماده (14) و تبصره‏هاى (1) و (2) آن و مواد (20) و (25) اين قانون، در حکم مطالبات مستند به اسناد لازم الاجراء بوده و براساس ماده (48) قانون محاسبات عمومى کشور مصوب 1/6/1366 مجلس شوراى اسلامى بر طبق مقررات اجرايى مالياتهاى مستقيم قابل وصول خواهد بود. ضرر و زيان ناشى از ديرکرد براساس جدولى خواهد بود که به همراه آيين‏نامه اجرايى اين قانون توسط وزارت معادن و فلزات تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد. ماده 31- به منظور تحقق توسعه پايدار در بخش معدن، دولت موظف است صندوق بيمه سرمايه‏گذارى فعاليتهاى معدنى را جهت تأمين تمام يا قسمتى از خسارات احتمالى ناشى از عدم کشف کانه و سرمايه‏گذاريهاى موجود، طبق اساسنامه‏اى که به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد در وزارت معادن و فلزات تأسيس نمايد و همه ساله در صورت لزوم اعتبار مورد نياز سهم دولت را با توجه به سياستهاى توليدى در لوايح بودجه سالانه پيشنهاد نمايد. ماده 32- وزارت معادن و فلزات مجاز است در اجراى بند «14» ماده (1) قانون تأسيس وزارت مزبور مصوب سال 1363 مجلس شوراى اسلامى به منظور تسريع در تحقق امر اکتشاف و شناسايى کانسارها و ضرورتاً ساير عمليات معدنى، شرکتهاى عملياتى که اساسنامه آنها به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد، تأسيس نمايد. ماده 33 - کارکنان رسمى دولت در وزارت معادن و فلزات و شرکتها و سازمانهاى تابعه دولتى در زمان اشتغال و تا يک سال بعد از قطع اشتغال نمي‏توانند به طور مستقيم يا غيرمستقيم در معاملات و امتيازات موضوع اين قانون ذى سهم و يا ذينفع باشند. در صورت تخلف به انفصال ابد از خدمات دولتى و محروميت از 5 تا 10 سال از هرگونه عقد قرارداد معدنى و اخذ هرگونه مجوز عمليات معدنى محکوم مي‏گردند. ماده 34 - وزارت معادن و فلزات مکلف است در کليه معادن کشور براى جلوگيرى از تخريب و تضييع ذخاير معدنى و اجراى تعهدات اکتشاف کنندگان و بهره‏برداران و رعايت اصول ايمنى و حفاظتى کارکنان معادن طبق آيين نامه اجرايى اين قانون نظارت کامل بنمايد. ماده 35 - آيين نامه اجرايى اين قانون توسط وزارت معادن و فلزات با هماهنگى ساير وزارتخانه‏ها، سازمانها و ارگانهاى ذيربط در مدت سه ماه تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد. ماده 36- از تاريخ تصويب اين قانون، قانون معادن و اصلاحات بعدى آن و نيز ساير قوانين و مقررات مربوط در قسمت مغاير لغو مي‏گردد. قانون فوق مشتمل بر سى و شش ماده و هفده تبصره در جلسه علنى روز يکشنبه مورخ بيست و هفتم ارديبشهت ماه يکهزار و سيصد و هفتاد و هفت مجلس شوراى اسلامى تصويب و در تاريخ 23/3/1377 با اصلاحاتى به تأييد مجمع تشخيص مصلحت نظام رسيده است.

مهدى کروبى
رئيس مجلس شوراى اسلامى

عملکرد تخصصى سازمان زمين‌شناسى و اکتشافات‌معدنى کشور در سال 87 اعلام شد

عملکرد تخصصى سازمان زمين‌شناسى و اکتشافات‌معدنى کشور در سال 87 اعلام شد

دوشنبه، 19 اسفند 1387

سازمان زمين‌شناسى و اکتشافات معدنى کشور در عملکرد تخصصى خود در سال 87 به ارايه آمار و ارقام موجود و اعلام ميزان تعهدات خود در بخش‌هاى مختلف پرداخت. اين سازمان متعهد به تهيه 276 لايه نقشه زمين‌شناسى کاربردى در مقياس يک بيست و‌پنج‌هزارم براى برنامه چهارم توسعه کشور طى مدت پنج سال شده بود که در مجموع 309 نقشه تهيه شد.
بر اساس اين گزارش 89 نقشه با پيشرفت کار 90 درصدى به شوراى ارزيابى انتشارات ارسال شده و 220 نقشه نيز 60 درصد پيشرفت کار داشته‌اند.
همچنين در طرح مخاطرات ناشى از فرونشست زمين، سازمان زمين‌شناسى و اکتشافات‌معدنى کشور اقدام به بررسى مخاطرات ناشى از فرونشست زمين به منظور تعيين ميزان گسترش و نزخ گسترش و عوامل به وجود آوردنده فرونشست زمين و ارايه راهکارهاى لازم براى پيش‌گيرى و کاهش مخاطرات در استان‌هاى تهران، خراسان‌رضوى، قزوين، کرمان و اصفهان کرده که به ترتيب 95، 35، 30، 5 و 5 درصد پيشرفت براى هر استان حاصل شده است.
از سويى 1229 فقره پروانه اکتشاف و 471 فقره گواهى کشف طى سال 87 از سوى سازمان زمين‌شناسى و اکتشافات‌معدنى کشور براى معدن‌کاران صادر شده و اين در حاليست که 1215 فقره پروانه اکتشاف و 370 فقره گواهى کشف در سال گذشته صادر شده بود.
گفتنى‌ست هزينه‌هاى اکتشافى در سال 86، 583/71889 و در سال 87، 154/385707 ميليون ريال برآورد شده است.
يادآور مى‌شود اين سازمان طى سال 87 به تهيه 89 نقشه زمين‌شناسى کاربردى در مقياس يک‌بيست‌و‌پنج‌هزارم با دقت بالا براى بررسى مراکز جمعيتى، صنعتى و معدنى و با هدف توليد اطلاعات براى برنامه‌‌ريزان، طراحان و مجريان طرح‌هاى عمرانى پرداخته است.
همچنين اطلس زمين‌شناسى دريايى در مقياس يکصد هزار در 6 ورقه با هدف شناسايى زمين‌شناسى بستر و زيربستر دريا، کشف منابع غيرزنده و معدنى دريا، شناسايى مخاطرات بستر دريا و تاثيرات آن بر سواحل، بررسى تغييرات سطح آب دريا نيز تهيه شده است.
گفتنى‌ست اطلس لرزه‌خيزى در مقياس يک‌دويست‌وپنج‌هزارم با هدف شناخت پهنه‌هاى لرزه خيز کشور، بررسى‌هاى ديرينه لرزه‌شناسى پيش‌يابى زمين‌لرزه تهيه شده است.
در بخش اکتشاف مواد معدنى 47پروژه با هدف تلفيق و مدلسازى لايه‌هاى اطلاعاتى مختلف و شناسايى نواحى اميدبخش معدنى، کنترل زمينى و تعيين شرح خدمات براى ادامه عمليات اکتشافى و همچنين 70پروژه در بخش پى‌جويى و اکتشاف موادمعدنى تا تعيين ذخيره اقتصادى و مطالعات پيش امکان‌سنجى براى انجام عمليات اکتشافى تا تعيين ذخيره اقتصادى از مواد معدنى انجام شده است.
برداشت‌هاى ژئوفيزيک هوايى نيز به‌منظور شناخت ناهنجارى‌هاى مغناطيسى، الکترومغناطيسى و راديومترى سطح و عمق زمين که در ارتباط با تمرکز موادمعدنى مختلف بوده با سرعت بيشترى نسبت به روش‌هاى زمينى انجام مى‌شود.
گفتنى‌ست در مجموع 53000آناليز نمونه‌هاى معدنى، 350000 تجزيه عنصرى و 6000متر حفارى به‌منظور اکتشاف موادمعدنى نيز انجام شده است.
لازم به‌ذکر است، انجام فعاليت‌هاى برون‌مرزى به منظور صدور خدمات فنى و مهندسى با 23کشور، ايجاد شبکه‌هاى لرزه‌نگارى در اطراف گسله‌هاى فعال، بررسى آلودگى‌هاى زيست‌محيطى از ديدگاه زمين‌شناسى، برداشت هاى فراطيفى بررسى‌هاى ژئوشيميايى و تهيه نقشه‌هاى زمين‌شناسى مهندسى از ديگر اقدامات سازمان زمين‌شناسى و اکتشافات‌معدنى کشور طى سال 87 عنوان شده است.

پايگاه ملي داده هاي علوم زمين كشور

محرابيان: قوانين جامع صنعت و معدن درحال تدوين است

محرابيان: قوانين جامع صنعت و معدن درحال تدوين است

دوشنبه، 19 اسفند 1387

وزير صنايع و معادن از ارايه قوانين جامع صنعت و معدن به مجلس شوراي اسلامي تا ارديبهشت ماه سال آينده خبر داد. به گزارش ايسنا، علي‌اكبر محرابيان در نشست با فعالان صنعتي در اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران با اعلام اين خبر گفت: بايد كتاب روشن و مدوني در زمينه صنعت و معدن كشور و قوانين مربوط به آن داشته باشيم كه در اين زمينه دو قانون جامع صنعت و معدن تا ارديبهشت ماه سال آينده براي تصويب و نهايي شدن به مجلس شوراي اسلامي ارسال مي‌شود.

وي افزود: به منظور تدوين دو قانون جامع، شورايي راه‌اندازي شده و پيشنهاد مي‌كنيم تيمي نيز از اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران به اين شورا ملحق شده و ضمن شركت در تدوين قوانين جامع صنعت و معدن در زمينه گنجاندن احكام مربوط به اين دو بخش در برنامه پنجم توسعه نيز شركت كنند.

او خاطرنشان كرد: وزارت صنايع و معادن براي حمايت از بخش توليد و صنعت به ابزار نياز داشته كه نهايي شدن دو قانون جامع صنعت و معدن و همچنين گنجاندن احكام مناسب در برنامه پنجم توسعه مي‌تواند ابزارهاي كارآمدي براي بخش توليد كشور باشد.

وزير صنايع و معادن همچنين با اعلام اين كه قرار است يك بسته حمايتي از بخش توليد به زودي تدوين و اجرايي شود، گفت: طي چندين نشست با تشكل‌هاي صنعتي در اين زمينه گفت و گو كرديم و در حال حاضر يك بسته حمايتي در بخش توليد با 15 بند استخراج شده است كه اين بسته در شرايطي كه دنيا دچار بحران مالي شده، بايد اجرا شود تا از صنايع كشور حمايت كند.

وي با بيان اين‌كه بسته حمايتي از توليد تا پايان سال جاري اعلام عمومي مي‌شود، درباره جزييات اين بسته توضيح داد: در اين بسته به جنبه‌هاي مختلف توليد مانند تامين نقدينگي واحدهاي توليدي، بازار، جلوگيري از هجوم كالاهاي خارجي و هزينه‌هاي توليد مانند ماليات و بيمه تامين اجتماعي توجه شده است.

او تصريح كرد: همچنين بر اساس گزارشي كه در هيات دولت ارائه شد، كارگروهي با حضور وزيران توليدي و اقتصادي تشكيل شد كه مسووليت حمايت از بخش توليد را بر عهده گيرند.

محرابيان همچنين درباره احتمال افزايش نرخ سود بانكي در سال آينده گفت: با افزايش نرخ سود بانكي مخالفم و معتقدم بايد سياست‌هاي بانكي كشور بر اساس شرايط اقتصادي مصوب شود كه هم‌اكنون نيز بسته سياستي نظارتي بانك مركزي در دولت با اين رويكرد در حال تصويب است.

وي افزود: نظرات بانك مركزي محترم است، اما در عين حال وزارت صنايع و معادن نيز به منظور حمايت از توليد درباره نرخ سود بانكي در هيات دولت نظر خواهد داد.

پايگاه ملي داده هاي علوم زمين كشور

شبکه گمانه های اکتشافی و محاسبه ذخیره

شبکه گمانه های اکتشافی و محاسبه ذخیره

گمانه های اکتشافی پس از خاتمه مرحله اکتشاف سطحی حفر می شود. البته در بعضی موارد ممکن است در مرحله پی جوئی نیز چند گمانه در نقاط مختلف حفر شود ولی گمانه براساس یک شبکه منظم پس از مرحله یاد شده انجام می شود. در خاتمه مرحله اکتشاف سطحی در واقع کلیه اطلاعات سطحی کانسار به دست آمده است و همراه با نقشه زمین شناسی بزرگ مقیاس ، اطلاعات نسبتا کاملی از قسمت های سطحی کانسار در دست است.

برای کسب اطلاعاتی از کانسار در اعماق ، حفر گمانه های اکتشافی یکی از سریع ترین و ارزان ترین روش های اکتشاف است که موقعیت این گمانه ها براساس یک شبکه منظم اکتشافی در نظر گرفته می شود. ساده ترین شبکه گمانه های اکتشافی ، یک سری نیمرخ های اکتشافی است که در امتداد عمود بر گسترش عمومی ماده معدنی توجیه شده است. این شبکه برای کانسارهای لایه ای شکل مناسب است و در مورد کانسارهای توده ای به طور معمول شبکه مربعی ، یعنی شبکه ای که از دو دسته نیمرخ های اکتشافی عمود بر هم به دست می آید ، استفاده می کنند.

فاصله نیمرخ های اکتشافی در چندین مرحله تغییر می کند. در ابتدای کار که اطلاعات چندانی از اعماق ماده معدنی در دست نیست ، فاصله نیمرخ های اکتشافی مساوی هستند و فاصله آنها از ٢٥٠ تا ١٠٠٠ متر در تغییر است. پس از حفر اولین گمانه ها و کسب اطلاعات از اعماق ماده معدنی ، در بین نیمرخ های اولیه ، نیمرخ های جدیدی در نظر گرفته می شود. بدیهی است فواصل نیمرخ های اخیر در همه محل ها یکسان نیست بلکه در قسمت هایی که تغییرات ماده معدنی زیادتر است ، فاصله آنها را کمتر در نظر می گیرند. در مورد کانسارهای لایه ای در روی هر نیمرخ اکتشافی جندین گمانه در نظر گرفته می شود و معمولا تعداد گمانه های اولیه ٣ تاست که به ترتیب کم عمق (تا ٣٠٠ متر) ، عمق متوسط (٣٠٠ تا ٥٠٠ متر) و عمیق (بیش از ٥٠٠ متر) هستند. بدیهی است تعداد و موقعیت گمانه ها نیز در مراحل بعدی تغییر می کند. مثلا ممکن است در یک نیمرخ اکتشافی ، علاوه بر گمانه های اولیه ، چندین گمانه جدید نیز در نظر گرفته شود و در عوض یک یا چند گمانه در بعضی از نیمرخ ها حذف شود. تعداد نهایی گمانه هایی که در یک منطقه حفر می شود ، به بسیاری عوامل وابسته است که از جمله مهم ترین آنها می توان تغییرات کیفیت و کمیت ماده معدنی ، پدیده های زمین شناسی و امکانات فنی و اقتصادی را نام برد. به هر صورت پیش بینی اولیه نیمرخ های اکتشافی و گمانه های آنها - هر چقدر هم که تقریبی باشد - باز هم کمک موثری به برنامه ریزی عملیات استزیرا به کمک آنها می توان هزینه ها ، نفرات مورد نیاز ، ماشین آلات ، اتومبیل ها و مسائل مشابه را پیش بینی کرد.

یکی از هدف های مهم عملیات اکتشاف منطقه ای ، محاسبه ذخیره کانسار است و تنها پس از این مرحله است که می توان در مورد کانسار قضاوت و امکان استخراج اقتصادی آن را بررسی کرد. نکته مهمی که در مورد محاسبه ذخیره باید در نظر داشت این نکته است که چون ذخیره ماده معدنی براساس اطلاعات معدود انجام گرفته است به هر حال توام با خطا خواهد بود. البته بسته به میزان و دقت اطلاعات موجود ، ارزش ذخائر مختلف متفاوت است و  ذخائر محاسبه شده را بر این اساس به گروه های مختلف تقسیم می کنند. در واقع می توان گفت که ذخیره حقیقی ماده معدنی هنگامی به دست می آید ، که آخرین ذرات ماده معدنی استخراج شده باشد.

در مراحل مختلف اکتشاف یک کانسار ذخیره آن محاسبه می شود و بدیهی است همزمان با تکمیل اکتشافات ، ذخایر محاسبه شده نیز تغییر می کند و دقیق تر می شود. محاسبه ذخیره به روش های مختلفی انجام می شود و انتخاب روش محاسبه تابع وضعیت ماده معدنی و مشخصات کارهای اکتشافی است. در صورت امکان بهتر است ذخیره ماده معدنی به چند روش مختلف محاسبه و میانگین آنها به عنوان ذخیره در نظر گرفته شود.

پس از حفر گمانه ها بر اساس الگوهای مورد نظر گروه اکتشافی محدوده تاثیر هر گمانه (یعنی فاصله ای از گمانه که مواد معدنی خصوصیاتی مشابه مواد معدنی گمانه را دارا می باشد) در حالتهای مختلف انجام می گردد:

الف:حالتی که گمانه ها در رئوس یک شبکه مربعی منظم واقع باشند-در چنین مواردی منطقه تاثیر هر گمانه ، منطقه مربع شکلی است که گمانه در وسط آن قرار دارد و ضلعش برابر فاصله گمانه ها از یکدیگر است. در واقع منطقه تاثیر را می توان با رسم خطوطی به موازات نیمرخ های اکتشافی و به فاصله مساوی از آنها به دست آورد.

حالتی که گمانه ها در رئوس یک شبکه مربعی قرار دارند.

 ب:حالتی که گمانه ها در رئوس یک مثلث متساوی الاضلاع باشند-هرگاه در منطقه ای سه گمانه حفر شده در رئوس یک مثلث متساوی الاضلاع واقع باشند ، با رسم نیمساز زوایا (که در عین حال عمود منصف نیز هست) می توان منطقه تاثیر گمانه ها را به دست آورد. در شکل الف ، منطقه تاثیر هر گمانه با هاشورهای مختلف نشان داده شده است. شکل ب ، نیز منطقه تاثیر هر دو گمانه مجاور را نشان می دهد. در این حالت مشخصه هر یک از مناطق هاشور خورده از متوسط گیری ریاضی آن مشخصه در دو گمانه مجاور به دست می آید.

حالتی که گمانه ها در رئوس یک مثلث متساوی الاضلاع قرار دارند.

ج:حالتی که گمانه ها در رئوس یک مثلث قائم الزاویه واقع باشند-منطقه تاثیر در این حالت از رسم عمود منصف اضلاع یا نیمساز زوایا به دست می آید. در شکل الف ، منطقه تاثیر هر گمانه از رسم عمود منصف اضلاع ، در شکل ب ، منطقه تاثیر دو گمانه مجاور با رسم نیمساز زوایا و در شکل ج ، منطقه تاثیر هر گمانه از رسم نیمساز زوایا به دست آمده است.

روش نیمسازها ، منطقه را به سه قسمت که از نظر شکل مختلف ولی از لحاظ وسعت تقریبا یکسانند تقسیم می کند ، در صورتی که در روش عمود منصف ، مساحت سه قطعه مختلف است.

حالتی که گمانه ها در رئوس یک مثلث قائم الزاویه قرار دارند.

د:حالتی که گمانه ها مجزا باشند-در مواردی که در منطقه یک گمانه مجزا وجود داشته باشد و یا اینکه فواصل گمانه ها زیاد و عملا به حالت گمانه های مجزا و منفرد باشند ، منطقه نفوذ هر گمانه به شکل دایره ای در اطراف آن خواهد بود. معمولا شعاع دایره را نصف ضخامت ماده معدنی در گمانه در نظر می گیرند.

حالت گمانه های مجزا

ه-حالت عمومی گمانه ها-روش چند ضلعی-در حالتی که گمانه ها به ترتیب خاصی قرار نداشته باشند ، برای تعیین منطقه تاثیر هر یک از آنها ابتدا گمانه های مجاور را به هم وصل و آنگاه عمود منصف هر یک از این خطوط را رسم می کنند. از تلاقی این عمود منصف ها ، چند ضلعی هایی به دست می آید که نمایشگر منطقه تاثیر گمانه های مرکزی آنها خواهد بود.  

 

حالت عمومی گمانه ها

با توجه به اینکه در حالت قرارگیری گمانه ها در رئوس یک شبکه مربعی منظم دارای حداقل عملیات محاسباتی نسبت به سایر روش ها اعم از محاسبه مساحت بلوک و شعاع تاثیر هر بلوک می باشد جهت انجام طراحی بلوک بندی و طراحی محدوده نهایی کاواک سهل الوصول ترین روش برای دستیابی به نتیجه محسوب می گردد.

روش های محاسبه ذخیره

اصول روش های محاسبه ذخیره یکسان است و در تمام آنها کانسار با توجه به خصوصیات مختلف به قطعه های مختلفی که وضعیت مائه معدنی در آن کمابیش مساوی است تقسیم می شود. در واقع اختلاف اساسی روش های مختلف چگونگی تقسیم منطقه به قطعه ها و محاسبه ضخامت و عیار متوسط در آنها است.

روش های مختلف محاسبه ذخیره را می توان به شرح زیر تقسیم بندی کرد:

الف-روش متوسط گیری ریاضی

ب-روش قطعه های زمین شناسی

ج-روش قطعه های معدنی

د-روش مقاطع

ه-روش مثلث

و-روش چند ضلعی

ز-روش خطوط تراز

در زیر این روش ها را به اختصار شرح می دهیم:

*روش متوسط گیری ریاضی-این روش ساده ترین طریقه محاسبه ذخیره است و هنگامی به کار می رود که مشخصات کانسار در قسمت های اکتشاف شده کمابیش یکسان و عاملی جهت تفکیک آن به قطعه های مختلف در دست نباشد. به طور خیلی ساده در این روش کلیه مشخصات کانسار در کارهای اکتشافی موجود متوسط گیری ریاضی شده و نتایج حاصله به عنوان مشخصات کلی کانسار در نظر گرفته می شود. به عنوان مثال فرض می کنیم کانسار مطابق شکل زیر قسمت الف به وسیله گمانه ها اکتشاف شده باشد. اگر دایره های پر و خالی به ترتیب نشان دهنده گمانه هایی که ماده معدنی را قطع کرده و قطع نکرده باشد ، ابتدا محدوده کانسار را با گذراندن خطی به فاصله مساوی از دایره های پر و خالی به دست می آورند. گر چه مشخصات ماده معدنی (برای مثال ضخامت) در گمانه های مختلف متفاوت است و به عنوان مثال مقطع ماده معدنی در امتداد خط BA به صورت قسمت ب شکل زیر است ، اما می توان آن را با لایه هم ضخامتی مانند قسمت ج شکل جایگزین کرد که حجم آن برابر حجم ماده معدنی است. با در نظر گرفتن ضخامت ، عیار و وزن مخصوص متوسط حاصل از گمانه های کانسار و به دست آوردن مساحت S سطح کانسار ، مقدار ذخیره از رابطه زیر محاسبه می گردد:

ذخیره (تن)=P

S=مساحت سطح کانسار (متر مربع)

_mt=ضخامت متوسط کانسار (متر)

_mγ=وزن مخصوص متوسط (تن بر متر مکعب)

_mC=عیار متوسط (درصد)

روش متوسط گیری ریاضی

روش قطعه های زمین شناسی-دقت این روش کمی بیش از روش متوسطگیری ریاضی است. در این روش کانسار براساس مشخصات زمین شناسی به قطعه هایی که این مشخصات در آنها کمابیش مساوی است تقسیم و ذخیره هر یک از این قطعه ها بر اساسروش متوسط گیری ریاضی محاسبه می شود. در واقع در این روش بجای آنکه کانسار با یک لایه با مشخصات (برای مثال ضخامت) ثابت جایگزین شود ، به تعدادی لایه با ویژگی های ثابت تفکیک می شود. با محاسبه مساحت هر قطعه و عیار ، ضخامت و وزن مخصوص متوسط در هر قطعه میزان ذخیره از رابطه زیر محاسبه می گردد:

_tP=ذخیره (تن)

₁S،₂S،...،_nmS=مساحت هر قطعه (متر مربع)

ضخامت متوسط هر قطعه (متر)= t_mn،...،t₂،t₁

=وزن مخصوص متوسط هر قطعه (تن بر متر مکعب)γ_mn،...،γ₂، γ₁

عیار متوسط هر قطعه (درصد)=Cmn،...،C2،C1

روش قطعه های زمین شناسی

*روش قطعه های معدنی-این روش را در مراحل آخر عملیات اکتشاف منطقه ای و برای قسمت هایی از ماده معدنی که چهار ، سه یا دو طرف به وسیله کارهای زیرزمینی اکتشلف شده است ، می توان به کار برد.

روش قطعه های معدنی

در این طریقه براساس تونل های دنباله رو و یا امتدادی و دویل های موجود کانسار به قطعاتی که به طور معمول مستطیل شکل هستند تقسیم می شود. اگر ضخامت و سایر خصوصیات ماده معدنی در تونل های طرفین قطعه ها کمابیش ثابت باشد برای محاسبه ذخیره می توان این خصوصیات را در هر قطعه ثابت و برابر میانگین ریاضی آن در تونل های اطراف در نظر گرفت. در حقیقت در این حالت قطعه های a،b،c از ماده معدنی که در حالت کلی شکل نامنظمی دارند ، با قطعه های منظم جایگزین می شوند. ذخیره هر قطعه از حاصل ضرب مساحت آن در ضخامت و وزن مخصوص متوسطی که از میانگین گیری تونل های اطراف به دست آمده است ، حاصل می شود. در مواقعی که خصوصیات ماده معدنی در تونل های طرفین قطعه متفاوت باشند بهتر است هر قطعه را به مناطق تاثیر کوچکتر تقسیم کرد و از جمع ذخیره آنها ، ذخیره کلی را به دست آورد.

متوسط گیری ریاضی در قطعه های معدنی

*روش مقاطع-در این روش سطح مقطع ماده معدنی را در امتداد نیمرخ های معینی رسم و از حاصلضرب مساحت مقاطع در فاصله بین آنها ، حجم و در نتیجه ذخیره ماده معدنی را به دست می آورند. روش مقاطع به طور معمول به دو طریقه استفاده از مقاطع قائم و افقی انجام می شود و آنچه که متداول است مقاطع قائم است و مقاطع افقی در مواردی که ماده معدنی حالت قائم داشته باشد و به وسیله کارهای زیرزمینی اکتشاف شده باشد به کار می رود.

منبع:

حسن مدنی-اصول پی جویی ، اکتشاف و ارزیابی ذخایر

انواع روش ها و وسایل حفر گمانه

به منظور آگاهی از شرایط زمین شناسی و ژئوتکنیکی اعماق بیشتر زمین ، معمولا گمانه‌هایی حفر می‌شود. گمانه در واقع چاه قائمی است که توسط وسایل مکانیکی در خاک یا سنگ حفر می‌شود. گمانه‌های کم عمق گاه توسط دستگاه ساده‌ای به نام اوگر (auger) که طرز کار آن مانند مته بخاری است، حفر می‌شوند. حفاری گمانه‌ها به صورتهای مختلف انجام می‌شود. در روش حفاری ضربه‌ای پیشروی توسط ضربات پی در پی به سر مته تیغه‌ای شکل انجام می‌شود و مدار کنده شده و خرد شده هر چند مدت یکبار بوسیله ابزار مخصوصی به نام گل کش از چاه خارج می‌شود. حفاری ضربه‌ای بیشتر در آبرفتها و رسوبات ناپیوسته ، مخصوصا اکتشاف زیر زمینی بکار می‌روند. نمونه‌هایی که به این ترتیب بدست می‌آید، کاملا دست خورده است.

 در ادامه مطلب به تشریح موارد زیر می پردازیم :

 وسایل حفر گمانه

ماشین حفاری

لوله‌های جدار

لوله‌های حفاری

مته حفاری

روش حفر گمانه

برنامه ریزی عملیات حفاری

انتخاب وسایل

فاصله بین گمانه‌ها

عمق گمانه

جهت یابی گمانه

 وسایل حفر گمانه : اجزا اصلی یک حفاری آزمایشی یا مغزه گیری عبارت است از یک آزمایش حفاری ، لوله‌های جدار چاه ، لوله‌های حفاری ، سرمته‌های حفاری و ابزارهای نمونه گیر.

 ماشین حفاری : ماشین حفاری متشکل از یک منبع تولید نیرو ، یک دکل برای بلند کردن وسایل ، یک پمپ برای جریان انداختن آب و گل (یا یک کمپرسور برای حفاری با هوا) است. وظیفه ماشین حفاری پایین بردن ، چرخاندن و بالا آوردن وسایل حفاری و گرفتن نمونه است. انواع متنوعی از ماشینهای حفاری و وسایل حفر چاه وجود دارد.

 لوله‌های جدار : لوله‌های جدار چاه جهت نگاهداشتن گمانه در حالت عادی ، در آغاز حفاری و جلوگیری از ریزش دیواره آن ، که قبلا اشاره شد، بکار می‌رود. مخارج حفر یک گمانه بطور مستقیم بستگی به لوله جدار و قطر گمانه دارد. در صورتی که نیاز به قرار دادن لوله جدار در اعماق مختلف باشد، چاه شکلی تلسکوپی به خود می‌گیرد.

 لوله‌های حفاری : لوله‌های حفاری ، ماشین حفاری را به مته حفاری یا نمونه گیرها وصل می‌کند. انتخاب لوله مناسب به عواملی مثل عمق پیش بینی شده برای گمانه نوع نمونه گیر انتخاب شده و قطر مغزه حفاری و از همه مهمتر قدرت ماشین بستگی دارد.

 مته حفاری : مته برای بریدن خاک و سنگ بکار می‌رود. سر مته از انواع مختلفی برخور دارند. مانند مته‌های خرد کننده ، مته‌های تیغه‌ای ، مته‌های سنگی و مته‌های مغزه گیر.

 روش حفر گمانه : مراحل مختلف حفر یک گمانه اکتشافی را به نحوه زیر می‌توان خلاصه نمود.:

 1) نمونه سطحی گرفته می‌شود.

 2) لوله جدار آغازین تا عمق 1 متری رانده می‌شود.

 3) خاکهای داخل لوله جدار تا 10 سانتیمتری پایین تر از لبه خارج می‌شود (از همین مواد می‌توان جهت حلقه بندی مصالح استفاده کرد.)نمونه گرفته می‌شود.

 4) حفاری چاه برای یک متر بعد ادامه می‌یابد. پیشروی با راندن لوله جدار و برداشتن خاکهای داخل آن (مثل مرحله 3) یا با استفاده از گل روان (جهت تثبیت دیواره چاه و بالا آوردن نمونه‌ها) انجام می‌شود.

 5) چرخه فوق آن اندازه ادمه می‌یابد تا به عمق دلخواه برسیم (در حفاری یا برنامه‌های حفاری تکمیلی فواصل نمونه گیری به 3 تا 6 متر افزایش می‌یابد.)

 6) در برخورد با سنگ لبه لوله جدار را در سطح سنگ قرار داده تا بتوان مغره گیری را با آب تمیز داد. آب سر مته را خنک و تمیز نگهداشته ، از کند شدن آن جلوگیری می‌کند.

 7) موقعیت لوله جدار ، لوله حفاری و سر مته یا لوله حفاری و ابزارهای نمونه گیری ، در شروع هر مرحله پیشروی به دقت اندازه گیری و یادداشت می‌شود. باید دقت شود که چاه ریزش نکرده باشد و سر مته درست در ته چاه قرار گرفته باشد. همچنین نمونه گیری باید در 10 سانتیمتری زیر لوله جدار یا در عمق نهایی حفاری قبل از آغاز نمونه گیری باشد.

 برنامه ریزی عملیات حفاری : هرگونه برنامه ریزی باید با توجه به هدفهای حفاریها و مغره گیری ، یعنی دستیابی به نمونه‌هایی از مصالح زمین شناسی برای بررسی ، طبقه بندی و انجام آزمونهای آزمایشگاهی ، اندازه گیری مشخصات فیزیکی و مهندسی مصالح برجا و دستیابی به اطلاعاتی در مورد آب زیر زمینی صورت گیرد. نحوه تکوین یک برنامه ریزی را به نحو زیر می‌توان خلاصه کرد.

 انتخاب وسایل : در انتخاب وسایل باید مرحله مطالعات ، شکل سطح زمین و قابلیت دسترسی آن ، شرایط زمین شناسی ، عمق حفاری و نوع نمونه‌های مورد نیاز مورد توجه قرار گیرد.

فاصله بین گمانه‌ها : در مراحل شناسایی مقدماتی و توجیهی ، گمانه‌ها در جایی حفر می‌شود که بتواند همبریها را ، آنگونه که در نقشه زمین شناسی مهندسی رسم شده ، مشخص نماید. در شرایط یکنواخت طراحی شبکه‌ای از گمانه‌ها که فاصله آنها با توجه به وسعت ناحیه مورد بررسی ممکن است از 30 تا 100 متر باشد، واقع می‌شود.

 عمق گمانه : عمق گمانه‌ها در محل گود برداریهای روباز برای ساختمانها ، بزرگراهها ، مترو و مانند آن ، و حفاریهای بسته مثل تونلها و در شرایط نامناسب تا اعماق باز هم بیشتری نفوذ کند. علاوه بر آن باید بتواند وضعیت سطح پیرو متریک را مشخص سازد. در مورد اخیر گمانه باید تا مقدار قابل ملاحظه‌ای در زیر گودبرداری پایین برود.

 جهت یابی گمانه : گمانه‌های اکتشافی معمولا به صورت قائم حفر می‌شوند. از حفاری زاویه دار اغلب در توده‌های سنگی و برای اکتشاف درزها ، گسلها و حفرات انحلالی یا قرار دادن مهار در سنگ و خاک استفاده می‌شود. استفاده از حفاری افقی معمولا برای اکتشاف مسیر تونلها (گمانه پیشاهنگ) تعبیه میل مهار در سنگ و قرار دادن ابزارهای اندازه گیری یا انجام زهکشی افقی است.

باید توجه داشت که دستیابی به گمانه کاملا افقی با اغلب روشهای موجود امکان پذیر نیست. زیرا معمولا در آغاز حفاری ، گرانش زمین سر مته را به سمت پایین می‌کشد. سپس با افزایش پیشروی ، نیروی گرانش به روی وزن زیاد لوله‌های حفاری عمل می‌کند که ممکن است حرکت به سمت بالای سر مته را باعث شود. تغییرات در کیفیت سنگ نیز ممکن است در تغییر راستای گمانه تاثیر بگذارد.

استخراج انباره ای

روش استخراج انباره ای به طور عمده در مورد کانسارهای غیر لایه ای پر شیب به کار میرود . و از این لحاظ درکنار روشهای استخراجی مانند استخراج از طبقات فرعی ٬ vcr و تخریب در طبقات فرعی قرار میگیرد. که در دسته بندی هارتمن از روش استخراج انباره ای از روش بدون نگهداری مصنوعی نام برده شده است.

اساس این روش که روشی با استخراج در جهت رو به بالا  و قائم میباشد انبار نمودن حدود 3/2 از سنگ معدنی خرد شده در فضای خالی کارگاه استخراج میباشد . هدف از این کار ایجاد یک سکو برای   انجام عملیات استخراج توسط کارگران و خنثی کردن نیروهای سطحی وارد بر کمر بالا و پایین ماده       معدنی می باشد .

 پیش روی رو به بالا در داخل کارگاهها با برشهای افقی ماده معدنی انجام میگیرد . سنگ پس از استخراج نسبت به حالت بکر خود حدود 30 الی 40 درصد افزایش حجم پیدا میکند بنا بر این باید روزانه این مقدار حجم افزایشی به بیرون منتقل گرددیده و بقیه تا پایان عملیات استخراج به صورت انبار شده در درون کارگاه باقی می ماند

این روش به طور عمده روش دستی بوده و قابلیت مکانیزاسیون آن در قیاس با سایر روشهای استخراج بسیار اندک میباشد .

به سه دلیل عمده در روش انباره ای نمی تون از ماشین آلات مکانیزه استفاده کرد :

 1 )سطح ناصاف ماده معدنی و عدم استحکام آن بعد از عملیات آتشباری

2 ) کوچک بودن فضا برای ماشین آلات بزرگ مکانیزه

 3 )عدم تخلیه مواد خورد شده به دلیل فشرده شدن در اثر رفت و آمد ماشین آلات

شرایط کاربرد روش استخراج انباره ای:

 این روش استخراج معمولا برای کانسارهای رگه ای باریک و در بسیاری از موترد کاتنسارهایی که سایر روشهای استخراج برای آنها قابل استفاده و یا اقتصادی نباشند به کار میرود .

 ویژگی های مهم برای استفاده از این روش عبارتند از :

 1) شیب  :

زاویه شیب ایده آل برای کاربرد این روش 90 درجه میباشد و شیب های کمتر از 90 و تا حدود 70 درجه نیز برای استفاده از این روش مطلوب است . هرچه زاویه به 90 نزدیکتر باشد شرایط بهتری  ایجاد میشود

علت این امر سادگی و روان تر شدن تخلیه مواد استخراجی تحت زاویه شیب میباشد .

 2) ضخامت :

ضخامت رگه ای کانسارهای مناسب برای این روش از 1 تا 3 متر متغیر میباشد اما کاتنسارهایی که ضخامت آنها بین3 الی20 مترباشد مطلوب ترند .

انتخاب ضخامت در روش  انباره ای خود به شرایط زیر بستگی دارد  :

الف ) پایداری کانسار  ب ) پایداری کمر بالا بدون نگهداری 

 3) یکنواختی  :

 کانسار باید نسبتا یکنواخت بوده و تغییرات شیب و ضخامت آن کم باشد . چرا که در غیر این صورت جریان مواد به سمت پایین در نقاطی که ضخامت کم می باشد کند شده و مانعی در جهت تخلیه مواد خواهد بود  .

 4) پایداری ماده معدنی  :

 در روش استخراج انباره ای کانسنگ باید کاملا مقاوم  ٬ پایدار و مقاوم با شد .

استحکام ماده معدنی در این روش  بیشتر از سایر روشها اهمیت دارد چراکه در این روش کارهای استخراجی بالای سر کارگر قرار دارد وبه  منظور  ایمنی بیشتر در این روش استحکام بیشتر ماده معدنی نسبت به سنگ دیوار  بسیار حائز اهمیت میباشد .

ارتعاش حاصل از ماشین آلات چالزنی نیز میتواند هرگونه مواد سست ر ا به پایین بیندازد و مشکل ایمنی برای کارگران ایجاد نماید بنابر این ماده ی معدنی باید کاملا پایدار باشد و علاوه بر این پس از عملیات آتشباری و قبل از شروع عملیات چالزنی کار لق گیری کاملا انجام شود.

5) پایداری دیواره ها :

در این روش سنگ دیوار نیز باید محکم باشد ٬البته استحکام دیواره میتواند کمی پایین تر از استحکام ماده معدنی نیز باشد .

گاهی اوقات برای استحکام بیشتر دیواره ها در داخل کار گاه   پیلار   باقی میگذارند تا کارگاه بسته نشود .

 6) خواص فیزیکی ماده معدنی :

مادهی معدنی باید فاقد خواص فیزیکی  نامطلوب از قبیل خودسوزی ٬ چسبندگی  ٬ و آبداری باشد .

انواع روش های حفاری

۱) حفاری شوئیدنی (Wash boring)

2) مته دورانی (Ratary drill)

3) اوگر مارپیچی ممتد

4) اوگر میان تهی

5) اوگرهای با قطر زیاد

6) حفاری ضربه‌ای

7) مته چکشی

8) مته ضربه‌ای بادی

9) روش توربینی

10) ماشین های حفر تونل ( نحوه تخلیه ، قیمت آنها ، اجزاء این ماشین ها )

  

---

1) حفاری شوئیدنی (Wash boring)

 این حفاری برای بدست آوردن نمونه‌های خاک ، حفاری اکتشافی برای بررسیهای اولیه ، حفر گمانه برای برخی آزمونهای برجا از جمله آزمایش SPT بکار می‌رود.

روش حفاری  :بالا و پایین رفتن سر مته باعث سست شدن مواد زیر لوله تزریق آب می‌شود. آب با فشار زیاد از سوراخ سر مته خارج و خرده‌ها را به خارج هدایت می‌کند.

مزایا : نیاز به کارگری با مهارت کم دارد. در همه نقاطی که برای وسایل سبک قابل دسترس باشند، قابل اجرا است.

محدودیتها : اجرای عملیات ، مخصوصا در عمق بیش از 10 متر کند است. نفوذ در خاک مقاوم مشکل و در سنگ غیر ممکن است. خارج کردن گراول از لوله جدار مشکل است و منجر به کاهش کیفیت نمونه‌ها می‌شود. گرفتن نمونه دست نخورده مشکل است.

 

---

 2) مته دورانی (Ratary drill)

این روش هم نمونه‌های خاک و سنگ را بدست می‌دهد و هم نمونه‌هایی برای انواع آزمایشهای برجا ایجاد می‌کند. این روش در حفر گمانه‌های غیر قائم برای زهکشی افقی یا ایجاد مهار کاربرد دارد. امروزه کاربرد دستگاههای حفاری چرخشی بسیار متداول شده است. این دستگاهها را می‌توان در هر نوع زمین بکار برد. ولی برتری کاربرد آنها در زمینهای نرم بیشتر است. پیشروی این دستگاهها در داخل سنگهای سخت به کندی صورت می‌گیرد. در این روش سر مته فولادی که متصل به انتهای لوله فولادی است، از سر چاه به کمک موتور ، حرکت دورانی می‌نماید. گل حفاری از داخل لوله به درون چاه تزریق شده و از اطراف لوله به سر چاه بر می‌گردد.

گل حفاری ضمن خنک کردن سر مته اعمال حمل خرده سنگهایی که بوسیله سر مته از ته چاه تراشیده شده است، به سر چاه و جلوگیری از فشار طبقات سست و ریزش آنها به داخل چاه را نیز انجام می‌دهد. با روش حفاری دورانی چاههای بسیار عمیق حفر می‌گردد. عمیق ترین چاه جهان که با این روش حفر گردیده در سال 1956 در لوئیزیانا (آمریکا) به عمق 21535 فوت بود که به نفت نرسید.

روش حفاری : پیشروی توسط سر مته برنده که در انتهای لوله حفاری قرار دارد و تحت فشار هیدرولیکی است، انجام می‌شود. دیواره چاه را معمولا گل نگاه می‌دارد.

مزایا : روشی نسبتا سریع است و می‌تواند در همه نوع مواد نفوذ کند. برای همه نوع نمونه گیری مناسب است.

محدودیتها : جابجا کردن وسایل در زمینهای ناهموار و باتلاقی مشکل است و محتاج راه مناسب است. همچنین محتاج سکوی تسطیح شده است. کارآیی حفاری با توجه به اندازه دستگاه متغیر است.

 

---

 3) اوگر مارپیچی ممتد

این دستگاه سوراخهایی به قطر کوچک تا متوسط حفر می‌کند و بطور پیوسته نمونه‌های دست خورده می‌گیرد. معمولا در خاکهای دارای چسبندگی ، که چاه بدون لوله جدار ریزش نمی کند، انجام می‌شود.

روش حفاری: حفاری با چرخاندن رشته ممتد اوگرمارپیچی صورت می‌گیرد.

مزایا : روش سریع در خاکهای مقاوم و سنگ نرم است. پس از خروج اوگر ، اگر چاه باز باقی بماند، امکان نمونه گیری SPT وجود دارد.

محدودیتها : پس از خروج اوگر در مواد با چسبندگی کم یا دانه‌ای و یا بدون چسبندگی ، چاه ریزش می‌کند و لذا عمق حفاری تا نزدیکی سیستم ایستابی محدود می‌شود. روشهای نمونه گیری محدود و نمونه‌های بدست آمده دست خورده‌اند.

 

---

 4) اوگر میان تهی

این دستگاه سوراخهایی با قطر کم تا متوسط برای نمونه گیری از خاک حفر می‌کند.

روش حفاری: روش حفاری مشابه حالت قبل است با این تفاوت که ساقه مجوف به داخل زمین پیچانده می‌شود تا نقش یک لوله جدا را بازی کند.

مزایا : روش سریع خاکهای ضعیف تا نسبتا مقاوم است. گرفتن نمونه‌های SPT و UD امکانپذیر است. در خاکهای مقاوم حاوی لایه‌های شنی ، نفوذ به اعماق زیاد مشکل و به داخل قطعات سنگ غیر ممکن است. دست خوردگی قابل ملاحظه‌ای ممکن است بر اثر مته اوگر در خاک بوجود آید.

 

---

 5) اوگرهای با قطر زیاد

این روش برای حفر سوراخهای با قطر زیاد (تا 10 سانتیمتر) برای کسب نمونه‌های دست خورده و بررسی لایه‌ها در خاکهای دارای چسبندگی که گمانه نیاز به حایل ندارد، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

روش حفاری : با چرخاندن اوگر دارای قطر زیاد خاک بریده شده و گمانه حفر می‌شود.

مزایا : روشی سریع بوده و بررسی شرایط خاک در زیر زمین از نزدیک را امکانپذیر می‌سازد.

محدودیتها : عمق حفاری توسط سطح ایستابی و شرایط سنگ محدود می‌شود. ماشینهای بزرگتر محتاج راه دسترسی مناسب هستند. برای خاکهای بدون چسبندگی ، رسهای نرم و خاکهای آلی مناسب نیست. نمونه‌ها دست خورده است.

 

---

 6) حفاری ضربه‌ای

تنها در حفاری چاههای آب بکار می‌رود. نمونه‌های شسته شده توسط گل‌کش ‌خارج می‌شود. عمق تا سنگ بستر را مشخص می‌کند.  دستگاههای حفاری ضربه‌ای و یا سوندوزهای ضربه‌ای ، دستگاههای ساده‌ای هستند که برای پژوهشهای آب یابی بسیار مناسب هستند. از این دستگاهها بیشتر برای چاههایی که در داخل سنگهای مقاوم حفر می‌شود، استفاده می‌کنند. اصول کار سوندوزهای ضربه‌ای خردکردن سنگهاست که این عمل بوسیله مته‌ای به نام مته حفاری یا ترپان انجام می‌گیرد. مته‌ها بطور منظم از ارتفاع ثابتی روی سنگ فرود می‌آیند. دستگاه مجهز به یک خرک چهار قطبی و یا یک دکل است که مته‌های حفاری بوسیله یک قرقره برگشت روی آن آویزان می‌گردند.

این مته‌ها دارای حرکت رفت و آمدی می‌باشند و به منظور اجرای مانورهای پائین و بالا رفتن ، از دستگاه رفت و برگشت جدا گردیده و به یک وسیله‌ای به نام چرخ قرقره که برای جاگذاری لوله‌ها نیز بکار می‌رود، مربوط می‌باشند. خرکهای جدا شونده ، چوبی و یا فلزی هستند. پایه‌ها روی دالهای سیمانی که قبل از مونتاژ دستگاه تهیه می‌شوند، قرار می‌گیرند. دکل‌های خم شونده یا تلسکوپی ، سوندوزهای دستگاههای حفاری خود کار قابل حمل را مجهز می‌نمایند. ممکن است که این دکلها به صورت دائمی در پشت یک کامیون ثابت شده باشند. دکلها باید بوسیله کابلهای محکم روی بلوکهای سیمانی ثابت گردند . عمیق ترین چاه با روش ضربه ای : عمیق ترین چاه با این روش در ایالت نیویورک توسط شرکت گاز طبیعی ایالت نیویورک در سال 1948 تا 1953 تا عمق 11145 فوت حفر گردید که به نفت نرسید.

روش حفاری : سر مته سنگین بالا آورده شده و رها می‌شود تا مواد شکسته شده و یک مخلوطی از خرده‌ها و آب ایجاد شود که توسط گل‌کش با پمپهای ماسه کش خارج می‌شود. دیواره چاه توسط لوله جدار ، پابرجا نگاه داشته می‌شود.

مزایا : روشی نسبتا اقتصادی جهت تعبیه گمانه‌های با قطر زیاد (تا 60 سانتیمتر) در انواع مواد است.

محدودیتها : ابزارها بزرگ و پر زحمت است. در خاکهای قوی و سنگ به کندی انجام می‌شود. اغتشاشات اطراف سر مته که ناشی از ضربات پر انرژی سر مته است، به شدت بر مقادیر SPT تاثیر می‌گذارد. مغزه گیری و نمونه UD سنگ امکانپذیر نیست.

 

---

 7) مته چکشی

برای حفر چاه آب و چاههای اکتشافی در داخل قطعه سنگها مناسب است.

روش حفاری : مشابه حفاری ضربه‌ای است. شمعی که توسط نیروی دیزل رانده می‌شود برای راندن لوله جدار مضاعف استفاده می‌شود. در حالی که جریان هوا تراشه‌ها را از لوله داخلی خارج می‌کند.

مزایا : نفوذ نسبتا سریع در قطع سنگها و قلوه سنگها است.

محدودیتها  : مشابه حفاری ضربه‌ای است، با این تفاوت که پیشروی به مراتب سریعتر است.

 

---

 8) مته ضربه‌ای بادی

این روش برای حفر گمانه برای آتشباری ، دوغاب زنی و مهار سنگ است. روش سریع برای حفر چالهای با قطر کم در سنگ سخت است. بهترین کاربرد را در سنگهای سخت توده‌ای دارد. نمونه‌ها منحصرا به ذرات و تراشه‌های کوچک است. برای نمونه گیری بکار نمی‌رود. در سنگهای سست دارای شکستگی با لایه‌های رس یا شیل مرطوب ممکن است تمام لوله حفاری در سوراخ باقی بماند.

روش حفاری : ضربات و چرخیدن سر مته ، سنگ را خرد می‌کند و تراشه‌ها توسط فشار هوا خارج می‌شود.

 

---

 9) روش توربینی

بر حسب گزارشی که به چهارمین کنگره جهانی نفت در سال 1955 در رم داده شد، شوروی سابق نوعی حفاری دورانی ابداع کرده بود که در آن سر مته به جای آنکه به کمک لوله فولادی دوران نماید، بوسیله توربینی که به عنوان نیروی محرکه از گل حفاری و یا الکتریسیته استفاده می‌نماید، حرکت می‌کند. در این روش قسمت متحرک تنها سر مته در عمق چاه خواهد بود. بنابراین می‌تواند سرعت دورانی به مراتب بیشتری داشته باشد. از نظر سرعت عملی که این روش دارد، دارای برتری اقتصادی زیادی است. بر حسب گزارش فوق 65 درصد کل حفاریهای نفتی شوروی سابق با این روش بوده است. این روش اکنون در اروپا و آمریکا نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

---

 10) ماشین های حفر تونل

در این قسمت به معرفی یکی از ماشین های حفر تونل که تونل را به صورت تمام مقطع حفر می کند
می پردازم.این ماشین ها تمام مقطعهای دایره ای را یک جا حفر می کنند و معمولا آنها را به نام ماشین های تونل حفر کن می نامند و با علامت اختصاری t.b.m که حروف اول نام انگلیسی دستگاه است از آنها نام می برند .کامل و گسترش این دستگاه ها سبب شده است که آهنگ پیشروی تونل ها در حد قابل توجهی افزایش یابد.

امروزه در سنگ های نسبتا سخت نیز برای حفر تونل از این ماشین ها استفاده می کنند.بعد از سال ها تلا ش و ساخت انواعی از این نوع ماشین ها کوشش های بعدی به منظور ساخت ماشین های تمام مقطعی بود که شرایط سخت زمبن شناختی قادر به حفر تونل باشد که آهنگ پیشرفت و تکامل در این زمینه در مقایسه با پیشرفت های اولیه این ماشین ها محدود تر است.در واقع شروع این تحقیقات کوشش های رابینز در سال 1957 میلادی برای ساخت ماشین هایی بود که بتواند در سنگ های خیلی سخت نیز با راندمان معقول تونل حفر کند.

در آن زمان به تدریج این دستگاه ها سنگینتر و محکم تر شد ند و توان آنها نیز افزایش یافت اما پیشرفت آنها در زمینه حفر سنگ های محکم کند است.به عنوان مثال عملکرد نوعی از این دستگاه ها که مجهز به هر دو سیستم برش ناخنی و دسکی بود برای حفر در سنگهای آهکی سیلتی که در بین آنها لایه هایی با مقاومت   140mpa وجود داشت راضی کننده نبود. سر انجام ناخن ها به طور کلی حذف شد و حفر تونل تنها با استفاده از دیسک های حفار ادامه یافت.

تقسیم بندی ماشین های( t.b.m) tunnel boring machine  به صورت زیر است :

 

 ۱open t.b.m     2 single t.b.m           3 d.s t.b.m

 

قسمت های اصلی این نوع ماشین ها به شرح زیر است:

 

1.بدنه   2.صفحه حفار   3.ابزار برش   4.چنگ زنها    5.جک های رانش صفحه حفار

نحوه تخلیه مواد حفر شده توسط ماشین : مواد حفر شده به وسیله سیستم ویزه ای که معمولا مرکب از سطل های تعبیه شده پیرامون صفحه حفار است از جلوی جبحه کار جمع آوری شده و به داخل نوار نقاله ای که از داخل دستگاه می گذرد به پشت ماشین هدایت می شود گرچه معمولا محدودیتی برای ابعاد مواد حفر شده و انتقال آنها وجود ندارد اما اگر ابعاد حفر شده خیلی زیاد باشد ممکن است گیر کنند وعمل اتقال را متوقف سازند.از طرفی مواد خیلی نرم نیز علاوه بر مشکل تهویه ممکن است مخلوتی را تولید کنند که به شدت ساینده باشند. در بعضی از این نوع ماشین ها در مجاورت صفحه حفار پرده هائی تعبیه می شود که گرد و غبار را می گیرند این ذرات در اثر اسپری آب جدا می شوند.

قیمت این ماشین ها : قیمت tbm گران است و بیشتر به نوع سفارش داده شده به کارخانه سازنده و نوع سنگ های حفر شونده بستگی دارد . ولی در کل قیمت آنها را می توان در حدود 7 یا 8 میلیارد تومان در نظر گرفت باید دوباره بگویم که حدود قیمت این است و بسته به شرایط قیمت آنها ممکن است کمتر یا بیشتر باشد.از مهم ترین سازند گان این نوع ماشین ها می توان از شرکت ویرث نام برد.

 

             http://geoaria.blogfa.com   :منبع

آموزش کار با G.P.S

 

 

             GPS  را روشن کرده و تا ظاهر شدن حداقل 4 یا 5 ماهواره صبر می کنیم. (همانطور که میدانیم برای تعیین مختصات دو بعدی  x,y به حداقل 3 ماهواره و برای تعین مختصات سه بعدی x,y,z به حداقل 4 ماهواره نیازمندیم. نکته مهمي که مي بايست مورد توجه قرار گيرد اين است که ارتفاعي که GPS به ما مي دهد با ارتفاع موجود در نقشه ها و اطلس ها فرق مي کند. ارتفاع GPS نسبت به سطح مبنايي بنام بيضوي است در حالي که ارتفاع موجود در نقشه ها ارتفاع اورتومتريک مي باشدکه از سطح درياهای آزاد محاسبه می گردد.)
- با دو بار Enter کردن وارد صفحه Tips می شویم. روی OK ، Enter را فشار می دهیم تا صفحه ای ظاهر شود که مختصات آخرین نقطه مورد استفاده قبلی در آن نشان داده شده است.
- برای Setup کردن GPS به ترتیب زیر عمل می کنیم :
الف) دکمه Menu را فشار داده و وارد Page Menu می شویم.
ب) در این صفحه بوسیله کلیدهای جهت دار روی Setup رفته و Enter می کنیم تا به صفحه Setup برسیم.
پ) در این صفحه Intialize را انتخاب و Enter می کنیم.
ت) در صفحه ای که ظاهر می شود، با کلیدهای جهت دار روی Enter Coord رفته و Enter می کنیم.
ث) در صفحه جاری که صفحه ای با عنوان Position است، شماره Zone و( E(x و ( N(y را وارد می کنیم. برای تغییر ارقام از ↑ و ↓ ، و برای حرکت به چپ و راست از → و ← استفاده می شود.
- وقتی شماره Zone و E تقریبی یک نقطه از منطقه عملیات را با تقریب چند ده کیلومتر وارد نمودیم، Enter می کنیم تا Cursor (مکان نما) به محل بعدی حرکت کند. به همین ترتیب هنگامیکه N نقطه مذکور را با همان دقت وارد کنیم، پس از Enter کردن، Cursor به مکانهای بعدی حرکت خواهد کرد که باید اطلاعات موردنظر را وارد نمود. سرانجام Cursor را به پایین ترین سطر انتقال داده تا روی Done قرار گیرد سپس Enter می کنیم.
- در صفحه مربوط به Setup ، Cursor را روی NAV Screens برده و Enter می کنیم. در صفحاتی که به طور متوالی نشان داده می شوند، در همه جا ON را انتخاب و Enter می کنیم.
- در Setup Menu ، Coord System را انتخاب و Enter می کنیم. در صفحه ای که ظاهر می شود، Primery را انتخاب و Enter می کنیم و در صفحه Coord System ، UTM را بر می گزینیم و Enter می کنیم.
- دوباره وارد Setup Menu شده و Map Datum را انتخاب و Enter می کنیم. در صفحه ظاهر شده، Primery را انتخاب و Enter می کنیم تا صفحه Map Datum با بیضوی های مختلف ظاهر شود. در این صفحه WGS 84 را انتخاب و Enter  می کنیم.
- در Setup Menu ، Elev.Mods را انتخاب و Enter نموده و در صفحه بعد 3D را Enter می کنيم.
- در صفحه مذکور، NAV.Units را انتخاب و Enter می کنیم تا به صفحه ای برسیم که می توان واحدهای Km/kph را برای مسافت و سرعت حرکت انتخاب و Enter کرد.
- در Setup Menu بقیه پارامترها را Default انتخاب کرده و NMEA را OFF می کنیم.

       به منظور SAVE کردن مختصات یک نقطه به عنوان Way Point یا Land Mark ، بدین ترتیب عمل می کنیم : در حالیکه GPS حداقل 4 ماهواره را دریافت نموده و روی نقطه مورد نظر قرار گرفته ایم ، دکمه Go to را آنقدر در حالت فشار نگه می داریم تا صفحه ای با عنوان Mark ظاهر گردد :
الف) در این صفحه ، Cursor را به دوّمین Box در سطر اول برده و آن را Enter می نماییم. در صفحه ایکه در پی آن میاید می توان نام یا شماره نقطه مورد نظر را از Keyboard مربوطه ، حرف به حرف یا رقم به رقم انتخاب و Enter کرد. پس از تایپ نام یا شماره نقطه Cursor را روی OK برده ، Enter می کنیم تا دوباره صفحه با عنوان Mark ظاهر گردد.
ب) در صفحه مذکور Cursor را بر روی مختصات نقطه برده و چنانچه اعداد مورد تأیید است ، Cursor را به پایینترین سطر آورده و روی Save ، Enter می کنیم.
- چنانچه بخواهیم به لیست Way Point دسترسی پیدا کنیم و آنها را Edit یا Delete نماییم ، در Page Menu ، Data Base را انتخاب نموده و Enter می کنیم تا به صفحه ای با عنوان Data Base برسیم. در این صفحه User را انتخاب و Enter می کنیم. صفحه ایکه ظاهر می شود ، شامل کلیه Way Point ها می باشد. چنانچه Cursor را روی هر کدام از آنها برده و Enter کنیم ، مختصات آن نقطه را خواهیم داشت.
- چنانچه بخواهیم نام و مختصات یک نقطه را که قبلاً وارد وSave کرده ایم، Edit یاDelete کنیم، ابتدا از روش حالت قبل استفاده نموده تا به نقطه مورد نظر خود برسیم. وقتی Cursor را روی آن نقطه بردیم ، دکمه Menu را فشار می دهیم تا به صفحه ای برسیم که در آن می توان Edit WP یا Delete WP را انتخاب و Enter نمود.
- چنانچه بخواهیم از محلی که قرار داریم به سمت نقطه ای با مختصات معلوم حرکت کنیم و به آن برسیم ، ابتدا باید آن را به عنوان یک Way Point یا Land Mark وارد GPS کنیم و سپس از کلید Go to استفاده نماییم. به یکی از دو صورت زیر می توان نقطه مورد نظر را وارد لیست Way Point ها نمود :
الف) در حالیکه GPS روشن است ، Go to را آنقدر در حالت فشار قرار می دهیم تا صفحه Mark ظاهر شود. در این صفحه ، نام و مختصات نقطه را مانند آنچه که پیشتر گفته شد وارد نموده و در پایان، Save را Enter می نماییم.
ب) مانند حالتی که نام و مختصات یک نقطه را Edit یا Delete می کردیم ، عمل نموده و یکی از نقاط قدیمی را که مورد نیاز نیست را Edit می کنیم.
- وقتی مختصات و نام نقطه مقصد را به یکی از دو روش مذکور وارد GPS نمودیم ، کلید Go to را فشار داده و به صفحه ای با عنوان Go to می رسیم. در این صفحه ،User  را انتخاب می نماییم. در صفحه ایکه حاصل می شود (که همان WP ها می باشد)، نقطه مورد نظر را انتخاب و Enter می کنیم.
- از دکمه Nav یا Esc استفاده نموده ، از صفحات مختلف Navigation هر کدام را که مناسبتر تشخیص داده ایم انتخاب نموده به کمک اطلاعات مربوطه خود را به محل نقطه مورد نظر می رسانیم.
- دکمه های Out و In که بر روی GPS مشاهده می شود، مربوط است به کوچک و بزرگ کردن مقیاس نقشه ایکه (در صورت وجود) در GPS مورد استفاده قرار داده ایم.

عوامل ایجاد تغییر در پوسته زمین

   کره زمین یک سیاره پویا است که مواردی از قبیل هوازدگی، رانش زمین، و فرسایش توسط آب، باد و یخ بصورت مداوم چهره آن را تغییر میدهد. علاوه بر این نیروهای تکتونیکی (زمینساخت صفحه­ای) باعث تغییر در سنگهای پوسته زمین میشوند. با هر گامی که بر روی سطح زمین می­نهیم باعث ایجاد تغییر شکل در سطح خاک میشویم و پس از عبور ما، خاک به حالت اولیه خود بازمی­گردد، اما این تغییر شکلها آنچنان اندک است که معمولا متوجه آن نمیشویم. این تغییر شکلها در اثر نیروی محدودی است که بدلیل وزن ما به سطح زمین وارد میشود. اگر این نیرو زیاد باشد میتواند اثرات کاملا مشهودی ایجاد نماید. در این بخش به عوامل ایجاد تغییر شکلها و نیز مکانیزم های تغییر شکل در اجسام و نیز پوسته زمین می­پردازیم .
نیرو:
نیرو آن چیزی است که اجسام ثابت را به حرکت درمی­آورد و یا نحوه حرکت اجسام متحرک را تغییر میدهد. از تجربیات روزانه می­دانیم که اگر دری بسته (ساکن[1]) باشد، باید به آن نیرو وارد کنیم تا باز شود (حرکت[2]).
تنش:
تنش مقدار نیرویی است که به واحد سطح وارد میشود. مقدار تنش به تنهایی تابعی از مقدار نیروی وارده نیست و به سطحی که نیرو به آن وارد میشود نیز وابسته میباشد. برای مثال اگر پای برهنه در حال راه رفتن بر روی سطح سختی باشید نیرو (وزن بدن شما) در سطح کف پای شما پخش میشود، لذا نیرویی که به هر نقطه از کف پای شما وارد می­شود کم است. اما اگر بر روی یک سنگ نوک تیز پا بگذارید، تمرکز تنش بر روی نقطه ای از کف پای شما بسیار زیاد خواهد شد. درواقع میتوانید تنش را از میزان تمرکز نیرو بر روی سطح متصور شوید.
انواع تنش:
بر اساس جهتهای مختلف نیروهای وارده، تنشهای مختلفی ایجاد می­شود. بصورت خلاصه این تنشها عبارتند از:
   تنش فشاری:
در صورتی که نیروهای وارده باعث فشرده شدن جسم شوند تنش فشاری بوجود میآید. تنشهای فشاری تمایل دارند که صفحات سطح کره زمین را کوچکتر و ضخیمتر نمایند و این فرآیند با چین خوردگی و گسلش اتفاق میافتد

.

جهت اعمال نیروهای فشاری که منجر به فشرده شدن و ضخیمتر شدن صفحات پوسته میشود.

   تنش کششی:
در صورتی که تنش وارده تمایل به کشیدن توده سنگی ( و یا هر جسمی که به آن اعمال میشود ) داشته باشد تحت عنوان تنش کششی شناخته می­شود که باعث طویلتر شدن آنها می­گردد.


   تنش برشی:
وقتی یک دسته کارت را بر روی زمین قرار دهید و با دست خود آنها را به جلو برانید نمونه ای از تنش برشی را بر آن وارد نموده اید. در صورتی که تنش برشی بر توده سنگها وارد گردد باعث لغزش صفحات در کنار یکدیگر میشود.



حال که با انواع عوامل ایجاد تغییر شکل آشنا شدیم، باید بدانیم که اجسام هم در مقابل عوامل تغییر شکل رفتارهای مختلفی از خود نشان می­دهند. در قسمت بعد با انواع تغییر شکلهای مواد ( و همچنین سنگها ) در برابر نیرو و تنش آشنا می­شویم.
    تغییر شکلهای ارتجاعی و غیر ارتجاعی:
تعریف تغییر شکلهای ارتجاعی و غیر ارتجاعی باعث خواهد شد تا بتوانیم درک کاملی از مکانیزم ایجاد تغییر شکلها در پوسته زمین و نحوه ایجاد آنها داشته باشیم. هر ماده­ای بر روی کره زمین، دارای خصوصیات فیزیکی منحصر بفردی است. ولی غالبا اساس این خصوصیات یکسان میباشد. یکی از این خصوصیات فیزیکی که در این قسمت به آن می­پردازیم، نحوه عکس العمل مواد در برابر نیروی وارده بر آنها می­باشد. برای مثال یک میله فلزی باریک ( یا خط کش فلزی ) را در نظر بگیرید. اگر بخواهیم این میله را خم کنیم، در جریان خم کردن این میله با دو مرحله مختلف روبرو میشویم که عبارتند از:
    مرحله تغییر شکل ارتجاعی (الاستیک[3]):
اگر میله فلزی را اندکی خم کنیم، پس از آنکه آن را رها می­کنیم، شاخه به حالت طبیعی خود بازمی­گردد. در این مرحله گفته می­شود که چوب در حالت ارتجاعی خود قرار دارد. در این حالت هر جسم دقیقا همانند یک فنر عمل نموده و نیروی وارده را در خود ذخیره کرده و پس از برطرف شدن نیرو آن را آزاد نموده و به حالت اولیه خود باز میگردد.
     مرحله تغییر شکل غیر ارتجاعی (پلاستیک[4]):
اگر نیرویی که به میله وارد میکنیم، از میزان معینی بیشتر باشد و در نتیجه میله از میزان معینی بیشتر تغییر شکل دهد، پس از رها کردن، دیگر به حالت اولیه خود باز نمی­گردد و مقداری از تغییر شکل بصورت دائمی در آن باقی خواهد ماند. که در اصطلاح علمی گفته می­شود چوب از مرحله الاستیک خارج شده و وارد مرحله پلاستیک شده است. 
    مواد شکل پذیر و شکننده
هر ماده ای میتواند مقدار خاصی نیرو را تحمل نموده و همچنان ارتجاعی بماند. اگر نیرو از مقدار مشخص فراتر رود، دیگر جسم ارتجاعی نخواهد ماند و وارد مرحله غیر ارتجاعی میشود. مواد در مرحله ای که به حد ارتجاعی خود می­رسند، به دو گونه این تغییر شکل دائمی را متحمل می­شوند. یا همانند میله فلزی فوق جاری میشوند که به آن "جاری شدن[5]" می­گویند یا همانند یک شاخه خشک چوب بصورت ناگهانی می­شکنند که به اینگونه مواد "شکننده[6]" میگویند..

بسیاری از ما این پدیده­ها را مشاهده کرده ایم و شاید برایمان امری بدیهی و طبیعی باشد، ولی جالب خواهد بود اگر بدانیم این پدیده تقریبا در مورد تمام مواد فیزیکی موجود در این جهان هستی نیز صادق است. شاید تصور آن که حتی یک صخره سنگی بزرگ و یا منزلی که در آن زندگی میکنیم نیز دارای چنین رفتاری هستند و یا با هر قدم گذاشتن بر روی زمین، خاک زیر پایمان تغییر شکل میدهد کمی دور از ذهن باشد. دلیل آن هم این است که بدلیل تفاوت عملکرد و جنس و ابعاد مواد مختلف، هر کدام از آنها تغییر شکلهای متفاوتی را متحمل میشوند که غالبا برای ما غیر قابل احساس است. در واقع ما در دنیایی از فنر با مشخصات مختلف زندگی میکنیم.

درخت بزرگتری را تصور کنید، معمولا کسی نمیتواند با نیروی طبیعی خود تغییر شکل محسوسی را در کل درخت ایجاد نماید. ولی همه ما دیده ایم که با وزش باد، درختان چگونه به رقص درمی آیند. پس به این نتیجه میرسیم که با نیروی بیشتری میتوان حتی اجسامی که در نظر اول صلب و غیر قابل تغییر شکل بنظر میرسند را خم کنیم.
این پدیده در صفحات سنگ کره که در فصل قبل در باره آن بحث نمودیم نیز صادق است. و نیرویی که میتواند چنین توده های بزرگی از سنگ و خاک را جابجا نماید از جریان ماگما در داخل کره زمین حاصل میشود.

مشخصات فیزیکی سنگ کره:

حال تمام مواردی که تا بحال مطالعه نمودیم را در زمین مورد بررسی قرار میدهیم.

پوسته کره زمین همانند تمام مواد دارای رفتار ارتجاعی و غیر ارتجاعی در برابر نیرو میباشد و برخی موارد بصورت شکل پذیر و گاهی بصورت شکننده به این تغییر شکل پاسخ میدهند. با جریان ماگما بدلیل همرفت در داخل کره زمین، نیرویی بر پوسته ها وارد میشود و پوسته ها تمایل دارند که بر اثر این نیروی وارده جابجا شوند. از طرف دیگر بدلیل اصطکاکی که بین و داخل صفحات سنگ کره زمین وجود دارد این نیرو بصورت تغییر شکلهای ارتجاعی در صفحات ذخیره میشود. و در نهایت وقتی این مقدار تغییر شکل ارتجاعی از حد تحمل (مقاومت[7]) سنگ کره فراتر میرود، بصورت تغییر شکل ماندگار در آن در میآید.
مقاومت سنگها و نحوه تغییر شکل آنها در برابر نیرو علاوه بر جنس آنها به دما، فشا و به زمان نیز بستگی دارد.




مقاومت کم سنگ نمک در برابر تنش وارده بر آن
مقاومت گرانیت در مقابل تنش وارده که نشان میدهد خیلی بیشتر از سنگ نمک طعام است.

با توجه به مواردی که در مورد مواد شکل پذیر و شکننده گفته شد، در مقابل تنشهای مختلفی که به سنگ کره وارد می­شود، سنگ کره بصورتهای زیر درمیآید:




عکس العمل سنگ کره به تنش فشاری در حالت شکننده (بالا) و در حالت شکلپذیر (پایین). این همان اتفاقی است که در مرزهای همگرا اتفاق می­افتد.


عکس العمل سنگ کره به تنش کشش در حالت شکننده (بالا) و در حالت شکلپذیر (پایین). این همان اتفاقی است که در مرزهای واگرا دیده میشود.



عکس العمل سنگ کره به تنش برشی در حالت شکننده (بالا) و در حالت شکلپذیر (پایین). در مرزهای امتداد لغز شاهد چنین تغییر شکلهایی هستیم.
   بازگشت کشسان
فرض کنید کتابی را بر روی سطح زمین قرار داده اید و با کشی که به آن بسته­اید، میخواهید که آن را جابجا نمایید. مراحلی که اتفاق می­افتد عبارتند از:

1- کش کشیده میشود بدون اینکه در کتاب جابجائی ایجاد شود. ( یعنی حالتی که تغییر ارتجاعی در پوسته زمین رخ میدهد )

2- وقتی نیرویی که از طرف کش به کتاب وارد میشود از میزان اصطکاک بین کتاب و سطح زمین بیشتر شود، کتاب با یک حرکت جهشی به سمت کش حرکت میکند و در واقع انرژی ذخیره شده در کش بصورت حرکت جهشی کتاب آزاد میگردد. ( همان لحظه ای که سنگها به حد ارتجاعی خود رسیده اند و با تغییر مکان بیشتر، بصورت غیر ارتجاعی می شکنند)

3- دوباره کتاب می­ایستد و کش شروع به کشیده شدن و ذخیره انرژی می­نماید. و پروسه دوباره تکرار می­شود.

این دقیقا همان اتفاقی است که بهنگام وقوع زلزله در پوسته زمین اتفاق می­افتد. در اثر نیروهای وارده بر پوسته زمین، صفحات سنگ کره دچار تغییر شکل می­شود. این تغییر شکل در حد ارتجاعی است و آرام آرام اتفاق می­افتد و انرژی را در خود ذخیره میکند. و آنقدر سنگها انرژی در خود ذخیره میکنند که در نهایت فراتر از اصطکاک بین سنگها می­شود. در این لحظه است که صفحات شکسته شده و نسبت به هم جابجا می­شوند.

ما به همین سادگی توانستیم تئوری اساس ایجاد زلزله ها را که سالهای متمادی دانشمندان را به خود مشغول کرده بود را درک کنیم. پدیده "بازگشت الاستیک[8]" دقیقا آن چیزی که آزمایش ساده کتاب به ما نشان داد. حال متوجه میشویم که دلیل بازگشت زلزله ها و آنچه که به عنوان دوره بازگشت مطرح می­شود، مربوط به خصوصیت ارتجاعی بودن مواد تشکیل دهنده پوسته زمین است.

مکانیزم درونی زمین لرزه تا زمانی که آقای رِید از دانشگاه جان هاپکینگز پس از زلزله سال 1906 سانفرانسیسکو مطالعاتی را انجام داد، ناشناخته بود. این زمین­لرزه با جابجائی­های افقی چند متری همراه بود که در طول 1300 کیلومتر اتفاق افتاده بود. بررسیهای میدانی نشان داد که طی این زلزله صفحه آرام بطول 7/4 متر از کنار صفحه مجاور خود ( صفحه آمریکای شمالی) به سمت شمال جابجا گردیده است.

انواع روش های استخراج

استخراج معدن عموما به يکي از دو طريق روباز و زيرزميني انجام مي گيرد:
 

  الف) روش استخراج روباز(openpite) 
 

  اين روش در مورد ذخايري که داراي ضخامت قابل ملاحظه اي بوده و در قسمت سطح زمين نياز به خاک برداري و باطله برداري زيادي نداشته باشد به کار برده مي شود. براي استخراج سنگ معدن معمولا معدن را به صورت پلکاني باز مي کنند( معدن طلاي چاه خاتون موته – اصفهان ). باز کردن معدن و ايجاد پله ها در صورت نرم بودن طبقات تشکيل دهنده ي سنگ معدن به وسيله ي بلدوزر انجام مي پذيرد در اين حالت پس از آماده شدن پله ها، استخراج و بهره برداري ماده ي معدني به وسيله ي بلدوزر  و ماشين آلات بارگيري و حمل و نقل کننده ي مواد معدني و در بعضي موارد به وسيله ي ماشين آلات مدرن و بهره گيري از نوار نقاله صورت مي گيرد در موادي که طبقات تشکيل دهنده ي ماده ي معدني از سنگ هاي سخت وسيليسي باشد استخراج و بهره برداري ماده ي معدني به وسيله ي حفر چال ها و آتش باري به وسيله ي مواد ناريه انجام مي گيرد. روش هاي روباز از نظر نوع و ارتفاع پله ها به انواع مختلفي تقسيم بندي مي شوند که هر يک به نام روش خاصي نامگذاري مي شوند.

 

 

                                                  (معدن سرچشمه)

                                                

 

 

 

 

ب) روش استخراج زيرزميني(underground) 

 

  اين روش در مورد ذخايري که داراي ضخامت قابل ملاحظه نبوده و در قسمت هاي عمقي زمين قرار گرفته و براي رسيدن به ماده ي معدني نياز به باطله برداري زيادي دارد به کار برده مي شود. روش هاي زيرزميني عموما به دو دسته تقسيم مي شوند، يکي روش هاي زيرزميني با استفاده از حفر تونل هاي استخراجي، دوم روش هاي استخراجي زيرزميني با استفاده از حفر چاه هاي استخراجي.
 

۱- استخراج با استفاده از تونل هاي استخراجي 

  

 اين روش در مواردي به کار مي رود که معدن از نظر توپوگرافي به حالت کوهستاني و تپه ماهور هاي مرتفع باشد که افراد لازم جهت حفر تونل را داشته باشد در اين حالت در افق هاي مختلف اقدام به حفر تونل هاي استخراجي مناسب مي شود، در صورت وجود تونل هاي اکتشافي در داخل ماده ي معدني و مناسب بودن آنها براي انتخاب در طرح استخراج معدن ضمن عريض‌تر كردن تونل ها و اقدام در مورد نگهداري آنها از وجود همين تونل ها به عنوان تونل هاي استخراجي استفاده مي شود.
   در بعضي موارد که ضخامت رگه ي طلادار حدود چند ده سانتي متر بوده اما از نظر عيار طلا به ميزاني است که استخراج و بهره بردري آن مقرون به صرفه مي باشد و از نظر مورفولوژي هم به نحوي است که استخراج آن بايستي به طريقه ي زيرزميني و با استفاده از حفر تونل هاي استخراجي صورت گيرد. اجبارا براي استخراج اين رگه ي کم ضخامت لازم است تونل هايي با سطح مقطع چند متر مربعي حفر شود تا تنها همين رگه ي كم ضخامت را استخراج کرد.

۲-  استخراج با استفاده از چاه هاي استخراجي

 

  اين روش در مواردي به کار مي رود که معدن از نظر توپوگرافي طوري نيست که بتوان براي استخراج ماده ي معدني از حفر تونل هاي استخراجي استفاده کرد مثلا در مواقعي که ذخاير مورد نظر در زيرزمين در يک ناحيه ي مسطح (دشت) قرار گرفته و همچنين مواقعي که ذخيره ي آن قسمت از معدن که در قسمت هاي مرتفع واقع بوده استخراج شده و نوبت به ذخاير پايين تر از افق تونل هاي استخراجي رسيده است، در اين حالت ها از وجود حفر چاه هاي قائم و مورب استفاده مي شود.
   در مورد چاه هاي مورب اين گونه چاه ها به نحوي طراحي مي شود که رگه يا توده ي ماده ي معدني را در اعماق قطع کرده و سپس از افق هاي مختلف تونل هاي افقي حفر مي شود که با استفاده از اين تونل ها ماده ي معدني استخراج و از طريق چاه به بيرون از معدن حمل مي شود.

 در مورد چاه هاي قائم هم طراحي به نحوي صورت مي پذيرد که چاه در محل مناسبي نسبت به توده ي ماده ي معدني به صورت قائم حفر شده سپس در افق هاي مختلف از داخل چاه تونل هاي افقي استخراجي ايجاد مي شود در اين حالت هم عمل استخراج با استفاده از تونل هاي افقي انجام و ماده ي استخراج شده از طريق چاه قائم به بيرون از معدن حمل ميشود.
   متناسب با چاه هاي قائم و مورب ماشين آلات استخراج و بابري معدني نصب و مورد استفاده قرار مي گيرند.